برو به محتوای اصلیمرجع اسناد حقوقی معاهدات

کمیته حقوق افراد دارای معلولیت

پرش به فهرست

کمیته حقوق افراد دارای معلولیت (CRPD) نهادی متشکل از دوازده کارشناسان مستقل است که بر اجرای کنوانسیون از سوی کشورهای عضو نظارت می‌کند.

کلیه کشورهای عضو موظف به ارائه گزارش‌های منظم به کمیته در مورد نحوه اجرای حقوق مندرج در کنوانسیون هستند. دولت‌ها باید ابتدا در عرض دو سال از پذیرش کنوانسیون و پس از آن هر چهار سال یکبار گزارش دهند. کمیته هر گزارش را بررسی کرده و در صورت لزوم توصیه‌هایی در مورد گزارش ارائه می‌دهد و آنها را برای دولت عضو مربوطه ارسال می‌کند. کمیته، از طریق دبیرخانه خود، کشورهای ذی‌نفع را از تاریخ، مدت زمان و محل جلسه که در آن گزارش‌های آنها بررسی خواهد شد، مطلع می‌کند. کمیته به طور معمول یک جلسه دو-سه ساعته را برای بررسی گزارش کشورهای عضو در نظر می‌گیرد. اگر کشور عضو هیئتی ارسال نکند یا درخواست تعویق جلسه برای مذاکره با کمیته را نداشته باشد، کمیته ممکن است تصمیم به ادامه گفتگو بدون حضور هیأت گرفته یا با تعویق جلسه موافقت کند. اعضای کمیته در زمان بررسی گزارش کشوری که خود تابعیت آن را دارند، دخالت نمی‌کنند. پس از بررسی گزارش کشور مربوطه و متعاقبا مذاکره با کشور عضو، کمیته نظرات خود را در قالب «مشاهدات پایانی» در یک جلسه محرمانه اتخاذ می‌کند. کمیته در گزارش خود به مجمع عمومی، متن «مشاهدات پایانی» در مورد کشوری که گزارش آن مورد بررسی قرار گرفته و هر توضیحی که از کشور مربوطه دریافت کرده است را ضمیمه می‌کند.

به‌منظور پیش‌برد اجرای موثر کنوانسیون و ترغیب همکاری‌های بین‌المللی در زمینه‌های مورد پوشش کنوانسیون، کمیته می‌تواند از سازمان‌های تخصصی و سایر نهادهای واجد صلاحیت جهت ارائه توصیه‌های کارشناسانه در اجرای کنوانیسیون در زمینه‌هایی که در حوزه اختیارات آنان قرار می‌گیرد، دعوت نماید. کمیته همچنین می‌تواند از سازمان‌های تخصصی و سایر نهادهای سازمان ملل متحد برای ارائه گزارش در مورد اجرای کنوانسیون در زمینه‌هایی که در حوزه اختیارات آنان قرار می‌گیرد، دعوت به عمل آورد.

کشورهای عضو در راستای اجرای امور مربوط به کنوانسیون و ایجاد نوعی مکانیسم هماهنگ‌کننده برای تسهیل فعالیت‌های مربوط به اجرای کنوانسیون در دوره‌ها و سطوح مختلف دولت، ملزم به تعیین یک یا چند نقطه مرکزی در دولت مطبوع خود هستند. کشورهای عضو ملزم هستند تا افراد داری معلولیت را در مکانیسم‌های اجرایی و نظارتی به‌کار گیرند.

علاوه بر این، کشورهای عضو برای اجرای کنوانسیون، ملزم به ایجاد یا تعیین چارچوبی مستقل در قالب موسسه ملی حقوق بشر هستند. کشورها می‌توانند کمیسیون یا دایره بازرسی حقوق بشر را که از قبل وجود داشته، برای ایفای این نقش تعیین یا موسسه‌ای جدید مختص کنوانسیون تاسیس کنند. کشورهای عضو ملزم هستند در تمام امور مربوط به کنوانسیون از جمله مکانیسم نظارت، جامعه مدنی و به‌ویژه افراد دارای معلولیت را دخالت دهند.

یکی از وظایف کمیته حقوق افراد دارای معلولیت، صدور اظهار نظرهای عمومی در رابطه با مواد کنوانسیون، موضوعات خاص مربوط به کنوانسیون، با هدف کمک به کشورهای عضو در اجرای کنوانسیون و تشویق سازمان‌های بین‌المللی و سازمان‌های غیر دولتی به تقویت اهداف حقوقی مندرج در کنوانسیون است. کمیته ممکن است اظهار نظر عمومی پیشنهادی را برای تعداد محدودی از کارشناسان به منظور دریافت نظرات آنها ارسال نماید. تهیه اظهار نظر عمومی شامل موارد زیر است:

(الف) مشورت با سازمان‌های تخصصی، سازمان‌های غیردولتی، دانشگاهیان و موسسات حقوق بشر از طریق بحث‌ها و جلسات عمومی و خصوصی؛

(ب) تهیه پیش نویس اظهار نظر عمومی توسط عضو تعیین شده کمیته بر اساس مشاوره؛

(ج) تصویب متن پیشنهادی توسط کمیته.

به محض تصویب، متن اظهار نظر عمومی به طور گسترده‌ای توسط رسانه‌های جمعی و وب سایت کمیته توزیع خواهد شد. پروتکل اختیاری کنوانسیون، صلاحیت بررسی شکایات فردی در رابطه با ادعای نقض کنوانسیون توسط کشورهای عضو پروتکل را به کمیته اعطا می‌کند. در واقع پروتکل اختیاری به کمیته حقوق افراد دارای معلولیت این اختیار را می‌دهد که به شکایات افراد در موارد عدم رعایت حقوق مندرج در کنوانسیون رسیدگی کند؛ این در صورتی است که آن فرد نتوانسته باشد از مجاری قانونی موجود در کشور خود احقاق حق کند. کشورهای عضو کنوانسیون باید پروتکل اختیاری را به‌طور جداگانه امضا و تصویب کنند و باید پیش از امضای پروتکل عضو کنوانسیون بوده باشند.

کمیته به عنوان بخشی از تلاش‌های خود برای تشویق و حمایت از اجرای کنوانسیون، به طور فعال در کنفرانس کشورهای عضو حضور می‌یابد و یکی از اعضای خود را برای حضور در کنفرانس و گزارش‌دهی به کمیته در مورد روند آمادگی برای کنفرانس و نتایج کنفرانس، تعیین می‌کند.

#

پی‌نوشت‌ها

#