برو به محتوای اصلیمرجع اسناد حقوقی معاهدات

پروتكل الحاقی به پيمان نامه حقوق کودک درباره بكارگيری کودکان در مناقشات مسلحانه

پرش به فهرست

کشورهای عضو پروتکل حاضر، از حمایت همه جانبه از پیمان نامهء حقوق کودک که نشانهء تعهد گسترده برای تـلاش در ارتقـا و حمایـت از حقوق کودک میباشد تشویق شده اند، بار دیگر تأکید می‌کنند که حقوق کـودک نیازمنـد حمایـت خـاص اسـت و خواسـتار پیشـرفت مسـتمر و بـدون تبعیض وضعیت کودکان و همچنین رشد و آموزش ایشان در شرایط صلح و امنیت هستند، از اثرات مخرب و دامنه‌دار مناقشات مسلحانه بر کودکان و پیامدهای بلندمـدت آن بـر صـلح پایـدار، امنیـت و توسعه دل نگران هستند، گرفتار شدن کودکان در وضعیت‌های مناقشات مسلحانه و حملـهء مسـتقیم بـه منـاطقی کـه بنـابـر قـوانین بین المللی حفاظت شده بوده من‌جمله محل‌هایی که معمولاً تعداد زیادی از کودکان در آن حضور دارند مانند مدارس و بیمارستان‌ها را محکوم می‌کنند، یادآور می‌شوند که براساس حکم دادگاه بین‌المللی جنایی رم، ثبت نام و سربازگیری کودکان زیر ۱۵ سال یا استفاده از آنها به منظور شرکت در فعالیت‌های خصمانه، چه در مناقشات مسلحانهء بین‌المللی و چـه غیـر بین‌المللی، در زمرهء جنایات جنگی محسوب می‌گردد، در نتیجه چنین می‌پندارنـد که بـرای تقویـت هـر چـه بیشـتر اجـرای حقـوق بـه رسـمیت شـناخته شـده در پیمان نامه حقوق کودک لازم است تا حمایت از کودکان گرفتار در مناقشات مسلحانه افزایش یابد، یـادآور می‌شـوند که در مـاده ١ پیمـان نامـه حقـوق کودک مشـخص شـده اسـت که منظـور از کودک در آن پیمان نامه هر فردی است که زیر ۱۸ سال سن داشته باشد مگر بنابر قانونی که کودک مشمول آن است، سن کمتری برای بزرگسالی قید شده باشد، مطمئن هستند که یک پروتکل الحاقی بـه پیمـان نامـه بـرای بـالابـردن سـن سـربازگیری و شـرکت افـراد در مناقشات مسلحانه کمک بزرگی به اجـرای ایـن اصـل خواهـد که بهتـرین منـافع کودک بایـد در تمـام اقدامات مربوط به کودکان مورد توجه اصلی قرار بگیرد. یادآور می‌شوند که در بیست وششمین گردهمایی بین المللـی صـلیب سـرخ و هـلال احمـر که در دسـامبر ۱٩٩٩ برگزار شد، از طرف‌های درگیر مناقشـه خواسـته شـد تـا هـر تـلاش ممکـن را بـرای اطمینـان از عـدم بکارگیری کودکان زیر ۱۸ سال در مناقشات بکار بندند،

از تصویب به اتفاق آرای پیمان نامهء شماره ٢٨١ سازمان جهانی که دربارهء منع و اقدام فوری برای از میـان بردن بدترین اشکال کار کودک استقبال میکنند که در آن هرگونـه سـربازگیری قهـری یـا اجبـاری کودکان در مناقشات مسلحانه منع شده است، با نگرانی تمام هرگونه سربازگیری، آموزش و استفاده از کودکان در مناقشـات درون و بـرون مـرزی، توسـط گروه‌های مسلح غیر از نیروهای ارتش هر آشور را محکوم کرده و افرادی را که بـه سـربازگیری، آمـوزش و استفاده از کودکان می‌پردازند را مسئول می‌شناسند، وظیفه تمام طرف‌های درگیر در مناقشات مسـلحانه را در رعایـت مفـاد قـوانین انسـان‌دوسـتانه بـین المللـی یادآور می‌شوند،تاکید می‌کند که پروتکل حاضر ناقض اهداف و اصول بیان شده در منشور سازمان ملل متحد و از جمله مـاده ١٥ و هنجارهای مربوط به قوانین انسان دوستانه نیست، میدانند که برای حمایت از کودکان گرفتار در مناقشات مسلحانه و اشغال نظامی، شـرایط صلح و امنیت متکی بر احترام کامل به اهداف و اصول منشور و رعایت ابزار حقوق بشر مربوطه امری ضروری است، متوجه نیازهای ویژهء آن دسته از کودکان هستند که بیشتر در برابر سربازگیری یـا اسـتفاده در مناقشات بخاطر وضعیت اقتصادی یا اجتماعی و یا جنسیت آسیب پذیرند، ضرورت توجه به ریشه‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی گرفتار شدن کودکان در مناقشات مسلحانه را از نظر دور نمی‌دارند،

به ضرورت تقویت همکاری بـین المللـی در اجرای پروتکل حاضر و همچنـین پیشرفت جسـمی و روانـی و بازگردانی اجتماعی کودکانی که قربانی مناقشات مسلحانه اند واقف هستند، مشارکت جوامع محلی بخصوص کودکان و کودکان قربانی را در اطلاع رسانی و برنامه های آموزشی مربوط به اجرای پروتکل تشویق می کنند، بر موارد زیر توافق کرده‌اند:

#

ماده ۱کشورهای عضو همه گونه اقدام لازم را به عمـل خواهنـد آورد تـا اطمینـان حاصـل نماینـد هـیچ یـک از افـراد نیروهای مسلح آنها که هنـوز بـه سـن ۱۸ سـالگی نرسـیده انـد در درگیـریهـا شـرکت مسـتقیم نداشـته باشند.

#

ماده ۲کشورهای عضو متعهد می‌شوند که افراد زیر سن ۱۸سال را به طور اجباری به خدمت سربازی در نیروهای مسلح خود در نیاورند.

#

ماده ٣ ۱- کشورهای عضو حداقل سن سربازگیری اختیاری در نیروهای مسلح خود را آن‌گونه که در مـاده ٨٣، بنـد ٣ پیمان نامهء حقوق کودک آمده است به تدریج افزایش خواهند داد و اصول مطرح شده در آن ماده را درنظر گرفته و می پذیرند که براساس پیمان نامه، افراد زیر سن ۱۸سال سزاوار حمایت ویژه هستند. ٢- هر کشور عضو، پس از تصویب یا پیوستن به این پروتکل اعلامیه‌ای صـادر خواهـد کرد که براسـاس آن حداقل سن سربازگیری اختیاری در نیروهای مسلح ملی خود را تعیـین کـرده و بـه وضـع مقرراتـی خواهـد پرداخت تا از سربازگیری اجباری و قهری جلوگیری به عمل آورد. ٣- کشورهای عضـوی که اجـازهء سـربازگیری داوطلبانـهء زیـر سـن ۱۸ سـال را بـه نیروهـای مسـلح خـود می دهند باید دستورالعمل‌های احتیاطی تنظیم کنند تا دست کم موارد زیر را تضمین نمایند:الف) این سربازگیری‌ها واقعاً داوطلبانه باشد؛ ب) این سربازگیری‌ها با رضایت اولیا و یا سرپرستان قانونی افراد انجام شود؛ ج) به این افراد اطلاع کامل دربارهء وظایف آنها در خدمت سربازی داده شود؛ د) از این افراد قبل از ورود به خدمت سربازی، مدارک معتبری که نشان دهندهء سن ایشان باشـد دریافـت کنند. ٤- هر کشور عضو میتواند اعلامیه، خود را جهت سندیت بیشتر به دبیر کل سازمان ملل متحد ارائـه نمایـد تا از آن طریق به اطلاع کلیه کشورهای عضو دیگر رسد. این یادداشت از تاریخ دریافـت آن توسـط دبیـر کل لازم الاجرا خواهد بود.

#

ماده ۴۱.گروه‌های مسلحی که متمایز از نیروهای مسـلح کشـور عضـو هسـتند نبایـد تحـت هـیچ شـرایطی بـه سربازگیری و یا استفاده از افراد زیر سن ۱۸ سال در مناقشات اقدام نمایند.۲.- برای پیشگیری از سربازگیری و استفاده از چنین افـرادی، کشـورهای عضـو بایـد تمـام اقـدامات ممکـن منجمله اقدامات قانونی لازم برای ممنوعیت و مجازات چنین اقداماتی را به عمل آورند. ٣- اجرای مادهء حاضر، وضعیت قانونی هیچ یک از طرفین مناقشات مسلحانه را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد.

#

ماده ٥ هیچ جزئی از این پروتکل نباید ناقض آن مـوادی از قـانون یـک کشـور عضـو یـا ابـزار بـین المللـی و یـا قـوانین انساندوستانه بین المللی باشد که به نحو بهتری حقوق کودک را تحقق می‌بخشد.

#

ماده ۶۱. هر کشور عضو، تمام اقدامات لازم قانونی، اداری و غیره برای تضمین اجرای مؤثر مفاد پروتکل حاضـر در حوزهء استحفاظی خود را به عمل خواهد آورد.٢. کشورهای عضو متعهد می شوند تا اصول و مفاد این پروتکل را به هر وسیله ممکن به اطلاع بزرگسالان و کودکان رسانده و تبلیغ نمایند.٣. کشورهای عضو تلاش خواهند کرد اطمینان حاصل یابنـد افـرادی که مغـایر بـا ایـن پروتکـل بـه سـربازی گرفته شده و یا در درگیریها از آنها استفاده شده خلع سلاح شوند و یـا بـه هـر صـورت دیگـری از خـدمت مرخص گردند.

#

ماده ۷۱. کشورهای عضو باید در اجرای پروتکل حاضـر و از آن جملـه در جلـوگیری از هرگونـه اقـدام مغـایر بـا ایـن پروتکل و در بهبود وضعیت و بازگردانی اجتماعی افرادی که قربانی چنین اعمال خلافی شده اند، با یکدیگر همکاری کنند و این همکاری ها می توانند در زمینه های فنی و یا مساعدت‌های مالی باشند. این مساعدت‌هـا و همکاری ها با هماهنگی با کشورهای عضو مایل بـه همکـاری و سـازمان‌های بـین المللـی مربوطـه انجـام خواهد شد.٢. آشورهای عضوی که قادر به تأمین چنین کمک هایی هسـتند بایـد از طریـق برنامه هـای چندجانبـه و یـا دوجانبه و یا برنامه های دیگـر و یـا از طریـق یـک صـندوق کمک‌هـای داوطلبانـه که مطـابق بـا قـوانین مجمـع عمومی باشد اقدام نمایند.

#

ماده ٨۱. هر کشور عضو ظرف دو سال از تاریخ لازم‌الاجـرا شـدن ایـن پروتکـل بـرای آن کشـور، بایـد گزارشـی بـه کمیته حقوق کودک حاوی کلیه اطلاعات مرتبط با اقدامات انجام شده در زمینه اجرای مفاد این پروتکـل و از جمله اقدامات انجام شده در زمینهء اجرای مفاد مربوط به مشارکت و سربازگیری را ارائه دهد.٢. به دنبال ارائه گزارش جامع، هر کشور عضو باید در گزارش‌های ارسـالی خـود بـه کمیتـهء حقـوق کودک منطبق با مـاده ٤٤ پیمـان نامـه، هـر اطـلاع دیگـر در زمینـه اجـرای مفـاد ایـن پروتکـل را نیـز بگنجانـد. سـایر کشورهای عضو این پروتکل، باید گزارش خود را هر پنج سال یکبار ارسال نمایند. ٣. کمیتـهء حقـوق کودک ممکـن اسـت از کشـور عضـو اطـلاعـات بیشـتری در زمینـه اجـرای مفـاد پروتکـل درخواست نماید.

#

ماده ۹۱. امضای پروتکل حاضر برای هر کشوری که عضو پیمان نامه بوده و یا آن‌را امضا کرده باشد آزاد است.۲. هر کشوری می‌تواند پروتکل حاضر را تصویب کند و یا موادی را به آن بی‌افزایـد. اسـناد تصـویب و یـا تـرمیم باید در اختیار دبیر کل سازمان ملل متحد قرار بگیرد.۳. دبیر کل به عنوان نگهدارنده پیمان نامه و پروتکل، باید تمام کشورهای عضو پیمان نامه و تمام کشورهای امضا کننده پیمان نامه را از هر سند اعلامیه موضوع ماده ٣ مطلع سازد.

#

ماده ۱۰ ۱. پروتکل حاضر سه ماه پس از دریافت دهمین سند تصویب یا ترمیم، ضمانت اجرایی پیدا می‌کند. ٢. برای هرکشوری که پروتکل رفتن تعهدات کشور عضو در چارچوب پروتکل حاضر و در ارتباط با رویدادهای ماقبل حاضر را تصویب یا ترمیم میکند، این پروتکـل بـه فاصـله یـک مـاه از ارائـه اسـناد تصـویبی یـا ترمیمـی لازم الاجرا خواهد بود.

#

ماده ۱۱۱. هر کشور عضو می‌تواند در هر زمان که بخواهد با ارسال یک یادداشت کتبی به دبیر کل سازمان ملـل متحـد از پروتکل حاضـر خـارج شـود و دبیـر کل، پیـرو آن مراتـب را بـه اطـلاع کلیه کشـورهای عضـو پیمـان نامـه و کشورهایی که پیمان نامه را امضا کرده‌انـد خواهـد رسـاند. خـروج از ایـن پروتکـل یـک سـال پـس از دریافـت یادداشت توسط دبیر کل جاری می‌گردد. با این وجود اگر چنانچه پس از اتمام یک سال، کشور خارج شـونده درگیر مناقشه مسلحانه باشد، خروج آن کشور تا زمانی که آن مناقشـه پایـان نپذیرفتـه اسـت بـه اجـرا در نخواهد آمد.۲. چنین خروجی باعث از میان رفتن تعهدات کشور عضو در چارچوب پروتکل حاضر و در ارتباط با رویدادهای ماقبل جاری شدن خـروج آن کشـور نخواهـد شـد و همچنـین ایـن خـروج هیچگونـه تـأثیری بـر مـوارد تحـت بررسی کمیته حقوق کودک که متعلق به زمان ماقبل خروج می باشند نخواهد گذاشت.

#

ماده ۱۲١. هر کشور عضو می‌تواند متممی را پیشنهاد و به دبیر کل سازمان ملل متحد ارائه دهد. دبیـر کل بـر ایـن اساس پیشنهادی را به اطلاع کشورهای عضو می رساند و از آنها می خواهد نظر خـود را دربـارهء تشـکیل یـک گردهمایی از کشورهای عضو برای بررسی و رای گیری در مورد پیشنهادات اعـلام نماینـد. در صـورتی که ظرف چهار ماه از تاریخ این نظرخواهی، حداقل یک سوم کشورهای عضو تمایل خود را برای شرکت در ایـن گردهمایی اعلام نمایند، دبیر کل اقدام به برگزاری این گردهمایی تحت نظارت سازمان ملل متحد مینماید. هر متممی که به تصویب اکثریت حاضر در گردهمایی برسد برای تصویب نهایی به مجمع عمومی سازمان ملل متحد ارجاع می‌شود. ۲. هر متممی که براساس شرایط بند ١ ماده حاضر به تصویب برسد، پس از یـک مـاه از تصـویب نهـایی آن توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد و با اکثریت دوسوم کشورهای عضو لازم الاجرا می‌گردد.۳. هر متممی که جاری شود، برای کشورهایی که آن‌را پذیرفته‌اند لازم الاجرا خواهد بود و کشـورهای دیگـر همچنان متعهد به مفاد پروتکـل حاضـر و متمم‌هـای قبلـی که مـورد پـذیرش آنهـا قـرار گرفتـه اسـت بـاقی می‌مانند.

#

ماده ۱۳۱. پروتکل حاضر، که تمام نسخ آن به زبان‌های عربی، چینی، انگلیسی، فرانسه، روسی و اسـپانیولی بـه یکسان سندیت دارند، در بایگانی سازمان ملل متحد نگهداری خواهد شد۲. دبیرکل سازمان ملل متحد نسخه‌های تأیید شده پروتکل حاضر را برای تمام کشورهای عضو پیمان نامه و کشورهای امضا کننده پیمان نامه، ارسال خواهد کرد.

#

پی‌نوشت‌ها

#