برو به محتوای اصلیمرجع اسناد حقوقی معاهدات

پروتکل اختیاری میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی

پرش به فهرست

پروتکل اختیاری میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی

#

با توجه‎ به دستیابی به اهداف حقوق مدنی و سیاسی (که از این پس میثاق نامیده می‌شود) و انجام مقررات آن، مقتضی است که به کمیتۀ حقوق بشر (از این پس کمیته نامیده می‌شود) که بنا بر بخش چهارم میثاق دایر شده است، اختیار داده شود تا شکایات افرادی را دریافت کند که مدعی‌اند قربانی نقض هریک از حقوقی هستند که در میثاق آمده است و به طریقی که در این پروتکل مندرج است، به آن شکایات رسیدگی کند. کشورهای طرف این پروتکل اختیاری به قرار زیر ‌قبول کرده‌اند که:

مادۀ یکم

کشورهای عضو میثاق (حقوقی، مدنی) که طرف عضو این پروتکل هستند، صلاحیت کمیته را در دریافت و رسیدگی‌کردن به شکایات افرادی که تابع (پیرو حوزۀ قضاوت آن کشور) خود هستند و مدعی‌اند که قربانی نقض هریک از حقوق مندرج در میثاق از طرف آن کشور شده‌اند، به رسمیت بشناسند. کمیته به شکایت هیچ کشوری که عضو پروتکل نیست، رسیدگی نمی‌کند.مادۀ دومپیرو مقررات مادۀ ۱، افرادی که مدعی‌اند هریک از حقوق آنان که در میثاق معین شده است، نقض گردیده و آنها تمام مراحل (چاره‌اندیشی) موجود قوانین داخلی را طی کرده‌اند، می‌توانند شکایت کتبی خود را برای رسیدگی به کمیته ارسال کنند.

مادۀ سوم

کمیته به موجب این پروتکل، شکایت بدون نام و امضا یا شکایتی که تشخیص دهد از حق ارائۀ این نوع شکایات، سوءاستفاده شده است یا شکایاتی که با مقررات این میثاق مطابقت نداشته باشد، نمی‌پذیرد.

مادۀ چهارم

  1. پیرو مقررات مادۀ ۳، کمیته هر شکایت ارائه‌شده‌ای را به موجب این پروتکل و دعوی فردی که مدعی است مورد نقض هریک از مقررات میثاق قرار گرفته است، به اطلاع کشور طرف پروتکل می‌رساند.
  2. در طی شش ماه، کشور دریافت‌کنندۀ شکایت توضیحات یا اظهارات روشن‌کنندۀ موضوع و تدابیری را که احتمالاً دربارۀ آن اتخاذ کرده است، به طور کتبی به کمیته ارائه می‌دهد.

مادۀ پنجم

  1. کمیته باتوجه‌به تمام اطلاعات کتبی که به وسیلۀ فرد یا کشور عضو ارائه شده است، به موجب این پروتکل به شکایت رسیدگی می‌کند.
  2. کمیته به هیچ شکایتی رسیدگی نمی‌کند، مگر آنکه معلوم شود:الف: آن موضوع تحت رسیدگی دیگر آیین دادرسی تحقیقات بین‌المللی یا آیین‌نامه‌ای قرار ندارد؛ب. فرد شکایت‌کننده همۀ تدابیر داخلی موجود را طی کرده است. این قاعده در جايی که درخواست چاره‌جويی و (اجرای قوانین داخلی) به طور غیرمعقولی طولانی باشد، اجرا نمی‌شود.
  3. کمیته به موجب این پروتکل در مواقع رسیدگی به شکایات، جلسات محرمانه تشکیل می‌دهد.
  4. کمیته نظرات خود را به کشور عضو مربوط و فرد شکایت‌کننده اطلاع می‌دهد.

مادۀ ششم

کمیته به موجب مادۀ ۴۵ میثاق، خلاصۀ فعالیت‌های خود را تحت این پروتکل در گزارش سالانۀ خود منعکس می‌کند.

مادۀ هفتم

تا هنگامی که دستیابی به اهداف قطعنامۀ(XV) ۱۵۱۴، مصوبۀ مجمع عمومی سازمان ملل متحد در تاریخ ۴ دسامبر ۱۹۶۰ دربارۀ اعلامیۀ اعطای استقلال به کشورها و مردم مستعمرات محقق شود، مقررات این پروتکل به هیچ عنوان حق شکایتی را که به این مردمان اعطا شده است، محدود نمی‌‌‌‌‌‌کند. این حق شکایت به وسیلۀ منشور سازمان ملل یا دیگر اسناد و میثاق‌های بین‌المللی (منعقد شده) تحت نظر سازمان ملل متحد یا مؤسسات تخصصی به آنها داده شده است.

مادۀ هشتم

  1. این پروتکل برای امضای هر کشوری که میثاق (حقوق مدنی و سیاسی) را امضا کرده، مفتوح است.
  2. این پروتکل تابع به تصویب هر کشوری است که میثاق (حقوق مدنی و سیاسی) را تصویب کرده یا با آن موافقت کرده است. اسناد مصوب نزد دبیرکل سازمان ملل متحد سپرده می‌شود.
  3. این پروتکل برای ورود و ملحق‌شدن هر کشوری که میثاق (حقوق مدنی و سیاسی) را تصویب یا قبول کرده، مفتوح است.
  4. ورود و ملحق‌شدن به وسیلۀ سپردن سند الحاقی نزد دبیرکل سازمان ملل متحد به اجرا در می‌آید.
  5. دبیرکل سازمان ملل متحد همۀ کشورهایی که این پروتکل را امضا کرده‌ یا به آن ملحق شده‌اند را از سپردن هر سند تصویبی یا الحاقیه‌ای آگاه می‌کند.

مادۀ نهم

  1. پیرو به قدرت اجرایی درآمدن میثاق، این پروتکل سه ماه پس از تاریخ سپردن دهمین سند تصویب یا الحاق نزد دبیرکل سازمان ملل متحد، قدرت اجرایی پیدا می‌کند.
  2. برای هریک از کشورهایی که بعد از سپردن دهمین سند تصویب یا الحاق، این پروتکل را تصویب کرده‌اند یا به آن ملحق شده‌اند، سه ماه پس از تاریخ سپردن سند تصویب یا الحاق آن کشور، قدرت اجرایی پیدا می‌کند.

مادۀ دهم

مقررات این پروتکل، بدون هیچ‌گونه محدودیت یا استثنایی به همۀ واحدهای تشکیل‌دهندۀ کشورهای متحده (فدرال) گسترش و توسعه می‌یابد.

مادۀ یازدهم

  1. هر کشور عضو این پروتکل می‌تواند اصلاحیه‌ای پیشنهاد کند و آن را نزد دبیرکل سازمان ملل متحد بسپارد. سپس دبیرکل، اصلاحیه‌های پیشنهادی را به کشورهای عضو این پروتکل ابلاغ می‌کند. کشورهای عضو نیز باید به او اطلاع دهند که آیا مایل‌اند کنفرانسی از کشورهای عضو با هدف بررسی‌کردن و اخذ رأی طرح‌های پیشنهادی تشکیل شود. هرگاه، حداقل یک سوم کشورهای عضو مایل به تشکیل چنین کنفرانسی باشند، دبیرکل کنفرانسی تحت نظر سازمان ملل متحد تشکیل می‌دهد. هر اصلاحیه‌ای که به اکثریت آرای کشورهای عضو حاضر و رأی‌دهنده در کنفرانس پذیرفته شود، (آن اصلاحیه) برای تصویب به مجمع عمومی ملل متحد تقدیم می‌شود.
  2. اصلاحیه‌ها زمانی قدرت اجرایی پیدا می‌کند که در مجمع عمومی ملل متحد تصویب شود و با رأی اکثریت دوسوم کشورهای عضو این پروتکل و مطابق پروسۀ قانونی آن کشورها پذیرفته شده باشد.
  3. هنگامی که این اصلاحیه‌ها قدرت اجرایی پیدا کردند، برای کشورهايی که آن را پذیرفته‌اند، الزامی می‌شود. دیگر کشورهای عضو نیز کماکان به مقررات این پروتکل و هر اصلاحیۀ قبلی که پذیرفته‌اند، ملزم هستند.

مادۀ دوازدهم

  1. هر کشور عضوی می‌تواند در هر زمان، به وسیلۀ یادداشت کتبی خطاب به دبیرکل سازمان ملل، خاتمۀ عضویت خود را به این پروتکل اعلام کند. خاتمۀ عضویت سه ماه پس از تاریخ وصول یادداشت به دبیرکل اجرا می‌شود.
  2. خاتمۀ عضویت (خروج از میثاق) به ادامۀ اجرای مقررات این پروتکل و هر شکایتی که به موجب مادۀ ۲، قبل از تاریخ به اجرا درآمدن خاتمه عضویت، ارائه شده باشد، خللی وارد نمی‌کند.

مادۀ سیزدهم

صرف‌نظر از تذکرات موجود در پاراگراف ۵ مادۀ ۸ این پروتکل، دبیرکل سازمان ملل تمام کشورهای مذکور در پاراگراف ۱ مادۀ ۴۸ میثاق را از امور ویژۀ زیر آگاه می‌کند: الف: امضاها، مصوبه‌ها و الحاقیه‌ها طبق مادۀ ۸؛ ب: تاریخ قدرت اجرایی پیداکردن این پروتکل طبق مادۀ ۹ و تاریخ قدرت اجرایی پیداکردن اصلاحیه‌ها طبق مادۀ ۱۱؛ج: خاتمۀ عضویت‌ها (خروج از میثاق) طبق مادۀ ۱۲.

مادۀ چهاردهم

  1. متن‌های چینی، انگلیسی، فرانسه، روسی و اسپانیایی این پروتکل اعتبار مساوی دارند و به بایگانی سازمان ملل متحد سپرده می‌شوند.
  2. دبیرکل سازمان ملل متحد رونوشت گواهی‌شدۀ این پروتکل را به تمام کشورهای مذکور در مادۀ ۴۸ میثاق ارسال می‌کند.
#

پی‌نوشت‌ها

#