برو به محتوای اصلیمرجع اسناد حقوقی معاهدات

اظهارنظر عمومی شماره ۲۱؛ در مورد کودکان در وضعیت‌های خیابانی

پرش به فهرست

۱. مقدمه: «داستان های مان را تغییر دهیم»

#
  1. کودکان در موقعیت‌های خیابانی که برای این اظهارنظر عمومی مورد مشورت قرار گرفتند، به شدت در مورد ضرورت احترام، عزت نفس و حقوق صحبت کردند. از جمله در بیان احساسات خود، آنها گفتند: «به ما، به عنوان انسان احترام بگذارید»؛ «من دوست دارم کسانی که هرگز در خیابان‌ها زندگی نکرده‌اند، به ما به عنوان افرادی با غرور، مانند افراد عادی، نگاه کنند»؛ «مسئله این نیست که ما را از خیابان‌ها جمع کنند و به پناهگاه‌ها بسپارند، مسئله به رسمیت شناختن وضعیت ماست»؛ «دولت‌ها نباید بگویند ما نباید در خیابان‌ها باشیم. آنها نباید ما را در خیابان‌ها مورد آزار و اذیت قرار دهند. ما باید پذیرفته شویم»؛ «زندگی در خیابان به این معنا نیست که ما نمی‌توانیم حقوقی داشته باشیم»؛ «خیابان تأثیر خود را می‌گذارد: چه از آن بیرون بروی چه نروی»؛ «ما کمک، خیریه، یا ترحم نمی‌خواهیم. دولت‌ها باید با جوامع محلی همکاری کنند تا حقوق ما را به ما بدهند. ما درخواست خیریه نمی‌کنیم. من می‌خواهم کسی شوم که بتوانم از خودم مراقبت کنم»؛ «[مردم] باید فرصتی به ما بدهند تا ما با استفاده از توان و استعدادهایمان برای رسیدن به رویاهایمان تلاش کنیم»؛ «فرصتی برای تغییر سرنوشتمان به ما بدهید.»۱
#

۲. نگاهی اجمالی بر پیش‌زمینه

#

هدف

#
  1. در اظهارنظر عمومی حاضر، کمیته حقوق کودک، راهنمایی‌های معتبری را برای ایجاد استراتژی‌های جامع و بلندمدت ملی، در مورد کودکان در موقعیت‌های خیابانی، در اختیار دولت‌ها قرار می‌دهد که از یک رویکرد جامع حقوق کودک برخوردار و در زمینه پیشگیری و پاسخ در راستای مفاد کنوانسیون حقوق کودک است. در حالی که کنوانسیون اشاره‌ی مستقیمی به آنها ندارد، همه مقررات آن در مورد کودکان در موقعیت‌های خیابانی قابل اعمال است، کسانی که نقض اکثر مواد کنوانسیون را تجربه می‌کنند.
#

مشاوره

#
  1. در مجموع با ۳۲۷ کودک و نوجوان از ۳۲ کشور، در هفت جلسه مشاوره منطقه‌ای، مشورت صورت گرفت. نمايندگان جامعه مدنی به فراخوان عمومی برای مشارکت پاسخ دادند و یک پیش‌نویس پیشرفته با تمام کشورهای عضو به اشتراک گذاشته شد.
#

واژه‌شناسی

#
  1. اصطلاحات به کار رفته در گذشته برای توصیف کودکان در موقعیت‌های خیابانی عبارتند از «کودکان خیابانی»، «کودکان در خیابان»، «کودکانِ خیابان»، «کودکان فراری»، «کودکان رها شده»، "کودکانی که در خیابان زندگی/کار می‌کنند»،«کودکان بی‌خانمان‌» و «کودکان وابسته به خیابان». در این اظهارنظر عمومی، اصطلاح، «کودکان در موقعیت‌های خیابانی» استفاده می‌شود که این موارد را شامل می‌شود: (الف) کودکانی که زندگی و/ یا کار آنها به خیابان‌ها وابسته است، به تنهایی، با همسالان و یا با خانواده؛ و (ب) جمعیت گسترده‌تری از کودکان که روابط قوی با فضاهای عمومی ایجاد کرده‌اند و برای آنها، خیابان نقش حیاتی در زندگی روزمره و هویت آنها ایفا می‌کند. این جمعیت وسیع‌تر شامل کودکانی می‌شود که به صورت دوره‌ای، اما نه همیشه، در خیابان‌ها کار و/یا زندگی می‌کنند، و کودکانی که در خیابان زندگی یا کار نمی‌کنند، بلکه به طور مرتب همسالان، خواهر و برادر و خانواده خود را در خیابان‌ها همراهی می‌کنند. در مورد کودکان در موقعیت‌های خیابانی، «حضور در فضاهای عمومی» شامل صرف زمان قابل توجهی در خیابان‌ها و یا در بازارهای خیابانی، پارک‌های عمومی، فضاهای عمومی جوامع محلی، میدان‌ها و ایستگاه‌های اتوبوس و قطار می‌شود. این شامل ساختمان‌های عمومی مانند مدارس، بیمارستان‌ها یا سایر مؤسسات مشابه نمی‌شود.
#

مشاهدات کلیدی

#

۵ در مورد کودکان در موقعیت‌های خیابانی، روش‌های گوناگونی، گاهی اوقات در ترکیب با یکدیگر استفاده می‌شود. این شامل رویکردهایی می‌شود که مبتنی بر حقوق کودک است و به موجب آن، به کودک به عنوان صاحب حقوق احترام گذارده می‌شود و اغلب تصمیمات با حضور کودک گرفته می‌شود؛ رویکرد رفاهی، که به دنبال «نجات» کودکانی است که مورد هدف یا قربانی خیابان هستند و به موجب آن تصمیم‌گیری برای کودک، بدون توجه جدی به نظرات وی صورت می‌گیرد؛ و رویکرد سرکوبگر که کودک را یک بزهکار می‌داند. رویکردهای رفاهی و سرکوبگر، کودک را به عنوان صاحب حقوق نادیده می‌گیرند و موجب حذف اجباری کودکان از خیابان‌ها می‌شود که باعث پایمال شدن بیشتر حقوق آنها می‌شود. قطعاً، صرف این ادعا که رویکردهای رفاهی و سرکوبگر در پی تأمین بهترین منافع کودک است، آنها را مبتنی بر حقوق کودکان نمی‌کند.۲ برای اعمال قوانین این کنوانسیون، ضروری است که از یک رویکرد مبتنی بر حقوق کودک استفاده شود.

#
  1. کودکان در موقعیت‌های خیابانی یک گروه همگن نیستند. ویژگی‌های آن‌ها از جمله به لحاظ سن، جنس، قومیت، هویتِ بومی، ملیت، معلولیت، گرایش جنسی و هویت و نمود جنسی، و غیره با هم تفاوت دارد. این تنوع به معنی تجربیات، خطرات و نیازهای مختلف است. ماهیت و زمان حضور فیزیکی در خیابان‌ها از کودکی به کودک دیگر بسیار متفاوت است، همانطور که ماهیت و میزان روابط با همسالان، اعضای خانواده، اعضای جامعه‌ی خود کودک، اعضای جامعه مدنی و مقامات دولتی نیز بسیار متفاوت است. روابط کودکان می‌تواند به آنها کمک کند تا در خیابان‌ها زنده بمانند و/یا موجب استمرار شرایط سوء استفاده خشونت‌آمیز از حقوق آنها شود. کودکان در فضاهای عمومی درگیر فعالیت‌های گوناگونی می‌شوند، از جمله برای کار، روابط اجتماعی، تفریح​​/اوقات فراغت، سرپناه گرفتن، خوابیدن، پخت و پز، شستشو و درگیری با مواد مخدر یا فعالیت‌های جنسی. کودکان ممکن است به طور داوطلبانه، به واسطه‌ی نداشتن گزینه‌های مناسب و یا از طریق اعمال فشار یا زور توسط سایر کودکان یا بزرگسالان به چنین فعالیت‌هایی مشغول شوند. کودکان ممکن است این فعالیت‌ها را به تنهایی یا با همراهی اعضای خانواده، دوستان،۳ آشنایان، اعضای باند، یا همتایالان استثمارگر، کودکان بزرگتر و/یا بزرگسالان انجام دهند.
#
  1. داده‌ها اغلب به طور سیستماتیک جمع‌آوری و یا طبقه‌بندی نمی‌شو‌د، بنابراین معلوم نیست که کودکان در موقعیت‌های خیابانی چه تعدادی هستند. برآوردها با توجه به تعاریف مورد استفاده، که انعکاس دهنده شرایط اجتماعی-اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و غیره است، متغیر هستند. فقدان اطلاعات، این کودکان را نامرئی می‌سازد که منجر به عدم توسعه سیاست‌ها و یا اقداماتی می‌شود که به طور یک جانبه، موقت یا کوتاه مدت هستند. این امر موجب تداوم نقض چندگانه حقوق می‌شود که کودکان را به اجبار راهی خیابان‌ها می‌کند و زمانی که کودکان در خیابان‌ها هستند، ادامه پیدا می‌کند. این موضوعی است که هر کشوری درگیر آن است.
#
  1. علل، شیوع و تجربیات کودکان در موقعیت‌های خیابانی در داخل و میان کشورها متفاوت است. نابرابری‌هایی که بر مبنای وضعیت اقتصادی، نژادی و جنسیتی شکل می‌گیرد از جمله عوامل ساختاری در بروز و حذف شدن کودکان در موقعیت‌های خیابانی هستند. فقر مادی، حمایت اجتماعی ناکافی، سرمایه‌گذاری با هدفمندی‌ ضعیف، فساد و سیاست‌های مالی (مالیاتی و هزینه‌ای) که توانایی افراد را در مبارزه با فقر کاهش دهد یا نابود ‌کند، باعث تشدید این نابرابری‌ها می‌شود. بی‌ثباتی ناگهانی ناشی از منازعات، قحطی، شیوع بیماری، فجایع طبیعی و یا تخلیه اجباری، و یا حوادثی که منجر به آوارگی یا مهاجرت اجباری می‌شود، تأثیرات علل ساختاری این امر را بیشتر می‌کند. علل دیگر عبارتند از: خشونت، سوءاستفاده، استثمار و بی توجهی در خانه یا در مؤسسات مراقبتی یا آموزشی (از جمله مذهبی)؛ مرگ مراقبان؛ رها کردن کودک (از جمله به دلیل اچ آی وی/ ایدز)؛ بی‌کاری مراقبین؛ خانواده‌های از هم پاشیده؛ نابودی خانواده؛ چندهمسری؛ محرومیت از تحصیل؛ مصرف موادمخدر و بیماری‌های روانی (در کودکان یا خانواده‌ها)؛ عدم تحمل و تبعیض، از جمله در مورد کودکان دارای معلولیت، کودکان متهم شده به جادوگری، سربازان کودک که توسط خانواده‌هاشان طرد شده‌اند، و کودکانی که در نتیجه پرسشگری از جنسیت خود یا شناسایی خود به عنوان همجنسگرا، دوجنسگرا، ترنسجندر، اینترسکس یا بی‌جنسگرا از سوی خانواده طرد شده‌اند؛ و ناتوانی خانواده‌ها در پذیرفتن مقاومت کودکان در مقابل اقدامات مضر، از قبیل کودک‌همسری و ختنه کردن زنان.
#

سوم. اهداف

#
  1. اهداف اظهارنظر عمومی عبارتند از:(الف) تبیین تعهدات دولت در اطلاق رویکرد مبتنی بر حقوق کودک به استراتژی‌ها و ابتکارات برای کودکان در موقعیت‌های خیابانی؛(ب) ارائه راهنمایی جامع و معتبر به کشورها برای استفاده از یک رویکرد جامع مبتنی بر حقوق کودک در جهت: ممانعت از بروز شرایطی که کودکان به دلیل نقض حقوق و نیز کمبود امکانات، برای زنده‌ ماندن و رشد خود به خیابان ها وابسته شوند؛ و ترویج و حمایت از حقوق کودکانی که در حال حاضر در موقعیت‌های خیابانی به سر می‌برند، تضمین تداوم مراقبت و کمک به آنها برای رشد کامل خود تا نهایت توان بالقوه‌شان؛(ج) شناسایی مضامین مقررات خاص کنوانسیون برای کودکان در موقعیت‌های خیابانی برای افزایش احترام به آنها به عنوان صاحبان حقوق و شهروندان تمام عیار، و افزایش درک ارتباطات کودکان با خیابان.
#

چهارم. استراتژی‌های بلندمدت جامع بر اساس رویکرد مبتنی بر حقوق کودک

#

الف. رویکرد مبتنی بر حقوق کودک

#

توصیف

#
  1. در رویکرد مبتنی بر حقوق کودک، روند تحقق حقوق کودکان به اندازه نتیجه نهایی مهم است. رویکرد مبتنی بر حقوق کودک، احترام به عزت نفس، زندگی، بقا، رفاه، سلامت، رشد، مشارکت و عدم تبعیض کودک را به عنوان دارنده‌ی حقوق تضمین می‌کند.
#
  1. بر اساس گزارش صندوق کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف)، ویژگی‌های رویکرد مبتنی بر حقوق کودک بدین گونه است:(الف) تحقق حقوق کودک را که در کنوانسیون و دیگر میثاق ‌های بین‌المللی حقوق بشر وضع شده، افزایش دهد؛(ب) با به کار بردن استانداردها واصول مربوط به حقوق کودکِ مندرج در کنوانسیون و سایر معاهده‌های بین‌المللی حقوق بشر، در جهت هدایت رفتار، اقدامات، سیاست‌ها و برنامه‌ها، به ویژه در ارتباط با: عدم تبعیض، بهترین منافع کودک، حق زندگی، بقا و رشد، حق شنیده شدن و جدی گرفته شدن، و حق کودک به هدایت شدن توسط مراقبین، والدین و اعضای جامعه، در راستای رعایت حقوق خود، مطابق با توانایی در حال رشد کودک اقدام کنند.(ج) توانایی کودکان را به عنوان صاحبان حقوق در جهت ادعای حقوق قانونی خود و نیز ظرفیت کسانی که برای انجام امور مربوط به کودکان تعهد دارند را افزایش دهد.
#

اهمیت کودکان در موقعیت ‌های خیابانی

#
  1. کمیته معتقد است که استراتژی‌ها و ابتکاراتی که رویکرد مبتنی بر حقوق کودک را اتخاذ می‌کنند، بدون در نظر گرفتن سطح و مضامین، معیارهای اصلی عمل خوب را تأمین می‌کنند. کودکان در موقعیت‌های خیابانی اغلب نسبت به مداخله بزرگسالان در زندگی خود بی اعتماد هستند. رفتار آزاردهنده بزرگسالان با آنها در جامعه موجب شده‌است که آنها تمایلی نداشته باشند که از استقلال خود که به سختی آن را به دست آورده‌اند، دست بکشند. این رویکرد بر احترام کامل به استقلال آنها تأکید دارد، از جمله حمایت از آنها برای پیدا کردن جایگزینی به جای وابستگی به خیابان‌ها. این امر توانایی و انعطاف‌پذیری و عاملیت آن‌ها در تصمیم‌گیری و ظرفیت‌هایشان را به عنوان بازیگران اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی افزایش می‌دهد که بر مبنای نقاط قوت موجود و نقش مثبت آنها در بقا و رشد خود، همسالان، خانواده‌ها و جوامع آنها شکل می‌گیرد. اِعمال این رویکرد نه تنها ضرورتی اخلاقی و قانونی است بلکه پایدارترین رویکرد برای شناسایی و اجرای راه حل‌های بلند مدت در مورد کودکان در موقعیت‌های خیابانی است.
#

ب. استراتژی‌های ملی

#

بررسی اجمالی

#
  1. برای پیروی از تعهدات مندرج در کنوانسیون، از دولت‌ها خواسته می‌شود که به اتخاذ استراتژی‌های جامع و بلند مدت و تخصیص بودجه لازم برای کودکان در موقعیت‌های خیابانی اقدام کنند. موضوعات و فرآیندهای پیوند دهنده در زیر نشان داده شده‌است و به دنبال آن‌ها مطالبی می‌آید که باید در این استراتژی‌ها مورد توجه قرار گیرد. کودکان در موقعیت‌های خیابانی، به عنوان صاحب‌نظران زندگی خود، باید در توسعه و اجرای استراتژی‌ها مشارکت کنند. گام نخست این است که دولت‌ها برای جمع آوری اطلاعات در مورد چنین کودکانی در کشور خود تصمیم بگیرند که چگونه می‌توانند به بهترین نحو ممکن حقوق آن‌ها را تأمین کنند. دولت‌ها باید برای درک چگونگی تأثیر یک سیاست، مثلاً در حوزه مالی روی سیاست دیگر، مثلاً در حوزه آموزش، که خود می‌تواند روی کودکان در موقعیت خیابانی تأثیرگذار باشد، یک رویکرد فرابخشی اتخاذ کنند. دولت‌ها باید همکاری‌های فرابخشی و بینا دولتی را تشویق کنند.
#

بررسی قانون و سیاست

#
  1. دولت‌ها باید ارزیابی کنند که چگونه قوانین و سیاست‌ها را می‌توان بهبود بخشید تا توصیه‌های این اظهارنظرعمومی به اجرا گذارده شود. دولت‌ها باید سریعاً: قوانینی را که به طور مستقیم یا غیرمستقیم به خاطر وضعیت خیابانی کودکان یا والدین یا خانواده، آنها را مورد تبعیض قرار می‌دهد، حذف کنند؛ هر گونه مقرراتی که به زور موجب حذف کودکان و خانواده‌های آنها از خیابان‌ها و یا فضاهای عمومی شده یا آن را حمایت می‌کند لغو کنند؛ در صورت لزوم جرایمی را که موجب مجرم شناخته‌شدن کودکان در موقعیت‌های خیابانی شده و زندگی آنان را بسیار متأثر می‌کند، از قبیل گدایی، نقض منع رفت و آمد، پرسه زدن، بی‌خانمانی و فرار از خانه، لغو کنند؛ و جرایمی را که کودکان قربانی تجارت سوء استفاده‌ جنسی، و نیز قربانی جرایم به اصطلاح اخلاقی از جمله رابطه‌ی جنسی خارج از ازدواج را، مجرم قلمداد می‌کند، لغو کنند. دولت‌ها باید بر اساس رویکرد مبتنی بر حقوق کودک، اقدامات مربوط به کودکان و نیز حفاظت از آن‌ها را، که به طور خاص به وضعیت کودکان در موقعیت‌های خیابانی می‌پردازد، معرفی یا بررسی کنند. این قانون باید با ایجاد سیاست‌ها، مأموریت‌ها، روش‌های عملیاتی، دستورالعمل‌ها، ارائه خدمات، نظارت و ساز و کار‌های اجرایی، و با همکاری ذینغعان اصلی، از جمله کودکان در موقعیت‌های خیابانی، اجرا شود. برای تسهیل مداخلات متخصصان و خدمات ‌رسانانی که مجوز قانونی برای این کار دارند، ممکن است نیاز باشد که دولت‌ها سیاست‌های ملی مربوطه و تعاریف قانونی از این کودکان را، براساس تحقیقات مشترک، توسعه دهند. با این حال، فرایند توسعه تعاریف قانونی نباید در انجام اقدامات مربوط به رسیدگی به نقض حقوق بشر تأخیر بیندازد.
#

نقش دولت و مسئولیت‌ها، تنظیم و هماهنگی بازیگران غیردولتی

#
  1. استراتژی‌های مربوط به کودکان در موقعیت‌های خیابانی باید بازیگران دولتی و غیر دولتی را به رسمیت بشناسد. نقش دولت به عنوان مسئول اصلی، در بخش ۵ در زیر شرح داده شده‌است. دولت‌ها تعهد دارند که به والدین یا مراقبان کودک کمک کنند تا آن‌ها، با به کارگیری توانایی‌ها و ظرفیت‌های مالی خود و با رعایت قابلیت‌های درحال رشد کودک، شرایط لازم را که برای رشد حداکثری کودک لازم است، فراهم کنند (ماده‌های ۵، ۱۸ و ۲۷). دولت‌ها باید از جامعه مدنی به عنوان عوامل تکمیلی در ارائه خدمات اختصاصی حرفه‌ای برای کودکان در موقعیت‌های خیابانی، بر اساس رویکرد مبتنی بر حقوق کودک، از طریق تأمین مالی، اعتباربخشی و مقررات، حمایت کنند. بخش اقتصاد و تجارت باید مسئولیت‌های خود را در رابطه با حقوق کودکان انجام دهند و دولت‌ها باید اطمینان حاصل کنند که این کار صورت می‌گیرد. همکاری بین بازیگران دولتی و غیر دولتی مورد نیاز است. دولت‌ها از لحاظ قانونی موظفند اطمینان دهند که ارائه دهندگان خدمات غیردولتی طبق مفاد کنوانسیون عمل می‌کنند.۹
#

رسیدگی به پیچیدگی‌ها

#
  1. استراتژی‌ها بايد به عوامل متعددی از نابرابری ساختاری تا خشونت خانوادگی توجه داشته باشند. آنها همچنین باید موازینی را برای انجام اقدامات فوری انجام دهند، مانند جلوگیری از جمع‌آوری یا حذف به زور کودکان از فضاهای عمومی، و اقداماتی که به طور پیوسته اجرا می‌شود، مانند حمایت جامع اجتماعی. احتمالاً لازم است که تغییراتی در قوانین، سیاست‌ها و خدمات ‌رسانی صورت گیرد. دولت‌ها باید متعهد به تحقق حقوق بشر فراتر از دوران کودکی باشند. به ویژه، دولت‌ها باید از ساز وکار‌های پیگیری وضعیت کودکانی که در سن ۱۸ سالگی وارد بزرگسالی می‌شوند و در محیط‌های مراقبتی جایگزین و در موقعیت‌های خیابانی به سر می‌برند، برای اجتناب از خاتمه دادن ناگهانی حمایت‌ها و خدمات، اطمینان حاصل کنند.
#

سیستم‌های جامع حفاظت از کودکان

#
  1. در چارچوب حقوقی و سیاست‌گذاری، آنچه که پایه و اساس اقدامات عملی مورد نیاز برای انجام استراتژی‌های مربوط به پیشگیری و پاسخگویی را تشکیل می‌دهد، بودجه بندی، توسعه و تقویت سیستم‌های جامع محافظت از کودک، مطابق با رویکرد مبتنی بر حقوق کودک است. چنین سیستم‌های ملی حفاظت از کودک باید به کودکان در موقعیت‌های خیابان بپردازد و باید خدمات خاصی را که آن‌ها نیاز دارند، به طور کامل فراهم کند. این سیستم‌ها باید مراقبت مستمر در همه زمینه‌ های مرتبط، از جمله پیشگیری، مداخله زودهنگام، امدادهای خیابانی، خطوط تلفنی برای ارائه کمک، مراکزی برای ارائه کمک و مشاوره، مراکز مراقبت روزانه، مراقبت‌های موقت در خانه‌های کودکان، احیای خانواده، مراقبت توسط سرپرستان، زندگی مستقل یا سایر اشکال مراقبتی کوتاه‌ مدت یا بلند‌مدت را فراهم کند. با این حال، تمام این موارد برای همه کودکان در موقعیت‌های خیابانی مناسب نیستند. برای مثال، جلوگیری و مداخلات اولیه، در مورد کودکانی که در مراحل اولیه برقراری ارتباطاتِ قوی و مضر خیابانی هستند، در اولویت قرار دارد ولی برای کودکانی که درموقعیت‌های خیابانی متولد شده‌اند اولویت به حساب نمی‌آید. بعضی از کودکان ممکن است مراکز مراقبتی را تجربه نکنند در حالیکه برای برخی دیگر، احیای خانواده مناسب نباشد. استراتژی‌ها باید مشخص کنند که رویکرد مبتنی بر حقوق کودک نسبت به همه و هر زمینه‌ای به کار گرفته شود. سختی‌های اقدامات اداری و تأخیر در دسترسی به سیستم‌های حفاظت از کودکان باید کاهش یابد. اطلاعات باید در قالب‌ اشکال دوستدار کودک، به راحتی در دسترس باشد و کودکان در موقعیت ‌های خیابانی باید برای درک و دستیابی به سیستم‌های حفاظت از کودک مورد حمایت قرا گیرند.
#

ظرفیت سازی کسانی که در تماس با کودک هستند

#
  1. دولت‌ها باید در نخستین آموزش‌های اولیه و ضمن خدمت و با کیفیت بالا، در مورد حقوق کودک، حفاظت از کودکان و بافت محلی کودکان در موقعیت‌های خیابانی، برای همه‌ی متخصصانی که ممکن است به طور مستقیم یا غیرمستقیم با کودکان در موقعیت‌های خیابانی در چنین مناطقی روبرو شوند، در حوزه‌هایی از قبیل سیاستگذاری، اجرای قانون، عدالت، آموزش، سلامت، مددکاری اجتماعی و روانشناسی سرمایه‌گذاری کنند. ممکن است در این آموزش‌ها از مهارت‌های افراد غیر دولتی استفاده شود و باید در برنامه‌های آموزشی مؤسسات آموزشی مرتبط گنجانده شود. متخصصانی که با کودکان در موقعیت‌های خیابانی کار می‌کنند، مثلاً مددکاران اجتماعی مستقر در خیابان و واحدهای پلیسی متخصص در حفاظت از کودکان، باید در زمینه رویکرد مبتنی بر حقوق کودک، حمایت‌های روانشناختی و توانمندسازی کودکان، به عنوان بخشی از تعهد کاری آنها به صورت جامع آموزش‌های اضافه ببینند. «پیاده روی‌‌‌ برای امدادرسانی» و «پیاده‌روی‌های خیابانی» در محله‌ها یک موضوع آموزشی مهم محسوب می‌شود.آموزش پایه و تخصصی باید شامل تغییر نگرش و رفتار و همچنین انتقال دانش و توسعه مهارت‌ها باشد و مشارکت و همکاری میان بخشی را تقویت کند. دولت‌های ملی و محلی باید از نقش حیاتی مددکاران اجتماعی، از جمله مددکاران مستقر در خیابان‌ها، در تشخیص زودهنگام، حمایت از خانواده ‌های دارای کودکان در معرض خطر و کودکان در موقعیت‌های خیابانی، حمایت کنند. متخصصان باید در توسعه مشارکتی روش‌های عملیاتی، راهنمایی‌های مناسب، دستورالعمل‌های استراتژیک، برنامه‌ها، استانداردهای اجرا و ضوابط انضباطی فعالیت کنند، و باید برای اجرای آن‌ها در عمل، حمایت شوند. دولت‌ها باید امکان ایجاد حساسیت و آموزش به سایر ذینفعان که به طور مستقیم یا غیرمستقیم با کودکان در موقعیت‌های خیابانی ارتباط دارند، مانند کارکنان امور حمل و نقل، نمایندگان رسانه‌ها، رهبران جوامع و رهبران معنوی و مذهبی و کارکنان بخش خصوصی را تسهیل کنند، و آن‌ها را تشویق کنند که به اصول مطرح شده در «حقوق کودکان و اصول کاری» توجه کافی داشته باشند.۱۰
#

ارائه خدمات

#
  1. دولت باید برای حصول اطمینان از امکان دسترسی کودکان در موقعیت‌های خیابانی به خدمات اساسی مانند بهداشت و آموزش، و عدالت، فرهنگ، ورزش و اطلاعات اقدامات لازم را انجام دهد. دولت‌ها باید اطمینان حاصل کنند که سیستم‌های محافظتی آن‌ها از کودکان، با به کار گرفتن مددکاران اجتماعی آموزش دیده با دانش مناسب در زمنیه ارتباطات محلی خیابانی و نیز کسانی که می‌توانند به کودکان در راستای پیوند مجدد آنها به خانواده، خدمات محلی در جامعه و اجتماع بزرگتر کمک کنند، خدمات تخصصی لازم را در خیابان‌ها ارائه می‌دهد. این امر لزوماً به این معنی نیست که کودکان باید ارتباطات خیابانی خود را کنار گذارند، بلکه این مداخله‌ی آن‌ها باید حقوق کودکان را تضمین کند. پیشگیری، مداخله زودهنگام و خدمات حمایتی در خیابان‌ها، عناصر تقویتی دو جانبه هستند و در استراتژی مؤثر و طولانی مدت و جامع، به طور پیوسته به ارائه خدمات مراقبتی می‌پردازد. در حالی که وظیفه‌ی اصلی متوجه دولت‌هاست، با این حال، فعالیت‌های جامعه مدنی می‌تواند تلاش‌های دولت را در توسعه و ارائه خدمات نوآورانه و منحصربه فرد تکمیل کند.
#

اجرا در سطح دولت محلی

#
  1. ابتکارات موفق، منوط به درک جامع از شرایط محلی و حمایت فردی از کودکان است. در زمان اقدام برای انجام ابتکارات باید افراد مراقب باشند که کودکان را در این فرآیند گم نکنند. دولت‌ها باید براساس رویکرد مبتنی بر حقوق کودک، در مقیاس کوچک و به صورت انعطاف پذیر، با بودجه کافی، اغلب به رهبری سازمان‌های جامعه مدنی با تخصص محلی، مداخلات محلی و تخصصیِ بر مبنای مشارکت را تشویق کرده و از آن حمایت کنند. این مداخلات باید توسط دولت‌های محلی هماهنگ، و توسط دولت مرکزی، از طریق سیستم ملی حفاظت از کودکان حمایت شود. آنها می‌توانند از حمایت بخش خصوصی، منابع ظرفیت ساز و مهارت‌های سازمانی و محافل دانشگاهی، برای افزایش ظرفیت تحقیق در جهت انجام تصمیم گیری مبتنی بر شواهد بهره مند شوند. شهرها وجوامع دوستدار کودک به بهتر شدن فضای پذیرش کمک کرده، شرایطی فراهم می‌کنند که شبکه‌های اجتماعی و سیستم‌های جامعه‌محور بتوانند بر پایه‌ی آن، در حفاظت از کودکان در موقعیت‌های خیابانی تلاش کنند. کودکان در موقعیت‌های خیابانی باید برای مشارکت در برنامه‌ریزی‌های غیرمتمرکزِ پایین به بالا، از طریق فرآیندهای محلی حمایت شوند.
#

نظارت و پاسخگویی

#
  1. اجرای مؤثر قوانین، سیاست‌ها و خدمات، بستگی به مکانیسم‌های نظارتی و مسئولیت‌پذیری دارد که باید شفاف باشند و قاطعانه به اجرا در‌آیند. دولت‌ها باید از مشارکت کودکانِ در موقعیت‌های خیابانی، از جمله در سازوکارهای مسئولیت‌پذیری اجتماعی، مانند ائتلاف‌های کارکنان دولتی و غیر دولتی، کمیته‌ها و یا گروه‌های کاری که بر سیاست‌های عمومی نظارت می‌کنند، با تمرکز بر کودکان در موقعیت‌های خیابانی، حمایت کنند. مؤسسات مستقل حقوق بشر ملی برای ترویج و نظارت بر اجرای کنوانسیون۱۱ ، مانند نمایندگان حقوق کودک که به شکایات آنان رسیدگی می‌کنند، باید به راحتی برای کودکان در موقعیت‌های خیابانی قابل دسترس باشند.
#

دسترسی به عدالت و جبران خسارت

#
  1. کودکان در موقعیت‌های خیابانی که قربانیان یا بازماندگان نقض حقوق بشر بوده‌اند، حق برخورداری از راه‌حل‌های قانونی و سایر اقدامات قانونی، از جمله انتخاب نماینده خود را دارند. این شامل دسترسی به سازوکار‌های شکایات فردی خود کودکان و/ یا نمایندگان بزرگسال آن‌ها و همچنین سازوکارهای جبرانی حقوقی و غیر حقوقی، در سطح محلی و ملی، از جمله مؤسسات مستقل حقوق بشر می‌باشد. وقتی که راه حل‌های داخلی به بن‌بست می‌رسند، دسترسی به سازوکار‌های قابل اجرای حقوق بشر در سطح جهانی، باید در دسترس باشد، از جمله روش‌هایی که در پروتکل اختیاری کنوانسیون، در مورد نحوه‌ی برقراری ارتباطات آمده‌است. اقدامات جبرانی میتواند شامل استرداد خسارت، جبران خسارت، توانبخشی، رضایت و تضمین عدم تکرار نقض حقوق باشد.۱۱
#

جمع آوری داده ‌ها و تحقیق

#
  1. در همکاری با محافل علمی، جامعه مدنی و بخش خصوصی، دولت‌ها باید ساز وکار‌های نظام ‌مند، حقوق‌محور و مشارکتی را برای جمع آوری داده ‌ها و به اشتراک گذاشتن اطلاعات جمع آوری شده در مورد کودکان در موقعیت‌های خیابانی توسعه دهند. دولت‌ها باید اطمینان حاصل کنند که جمع آوری و استفاده از چنین اطلاعاتی سبب برهم زدن وضعیت این کودکان یا آسیب رساندن به آن‌ها نمی شود. جمع آوری داده‌ها در مورد کودکان در موقعیت‌های خیابانی باید در مجموعه داده‌های ملی در مورد کودکان ادغام شود، با حصول اطمینان از این که داده‌های ملی صرفاً بر آمار خانگی تمرکز نکرده‌اند، بلکه کودکان در خارج از محیط خانه را نیز پوشش می‌دهد. کودکان در موقعیت‌های خیابانی باید در تعیین اهداف و برنامه‌های تحقیق و جمع آوری اطلاعات، تجزیه و تحلیل و انتشار تحقیقات در جهت تأمین اطلاعات برای سیاست‌گذاری و طراحی مداخلات تخصصی شرکت کنند. وضعیت‌های خیابانی به سرعت در حال تغییر است و تحقیقات باید به صورت دوره‌ای انجام شوند تا اطمینان حاصل شود سیاست‌ها و برنامه‌ها به روز می‌شوند.
#

پنجم. مواد مهم کنوانسیون در ارتباط با کودکان در موقعیت‌های خیابانی

#

بررسی اجمالی

#
  1. کلیه حقوق مندرج در کنوانسیون و پروتکل ‌های اختیاری آن برای کودکان در موقعیت‌های خیابانی، همانند تمام کودکان دیگر، به هم مربوط و غیرقابل تفکیک هستند. اظهار نظر عمومی حاضر باید همراه با سایر اظهارنظرهای عمومی کمیته خوانده شود. اظهار نظر عمومی بر موادی تمرکز کرده ‌است که از اهمیت خاصی برای کودکان در موقعیت‌های خیابانی برخوردار است که قبلا کمیته در اظهارنظرهای عمومی خود روی آن‌ها تمرکز نکرده بود. به عنوان مثال، اگرچه مقررات مربوط به خشونت، آموزش، عدالت و بهداشت و سلامت نوجوانان کاملاً مهم هستند، اما در این اظهار نظر عمومی به آنها اشاره‌‌ای نسبتا کوتاه شده‌ است. از سوی دیگر، برخی از سایر مواد قانونی، با توجه به پیامدهایی که ممکن است برای کودکان در موقعیتهای خیابانی داشته باشند و این واقعیت که آن‌ها پیش از این، توسط کمیته به طور دقیق مورد بررسی قرار نگرفته‌اند، بررسی بیشتری روی آن‌ها صورت گرفته‌است. انتخاب مواد زیر به معنای برتری حقوق مدنی و سیاسی بر حقوق اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی کودکان در موقعیت‌های خیابانی نیست.
#

الف. مهم‌ترین مواد مربوط به رویکرد مبتنی بر حقوق کودک

#

ماده ۲ در مورد عدم تبعیض

#

عدم تبعیض در زمینه خاستگاه اجتماعی، مایملک، تولد و وضعیت‌های دیگر۲۵. دولت‌ها باید به حقوق مندرج در کنوانسیون برای تک تک کودکان در حوزه‌ی اختیارات خود، بدون هیچ‌گونه تبعیضی احترام گذاشته و اطمینان حاصل کنند که آن حقوق رعایت می‌شود.. با این حال، تبعیض یکی از دلایل اصلی حضور کودکان در موقعیت‌های خیابانی است. سپس کودکان، بر اساس ارتباط خود با خیابان، یعنی بر اساس خاستگاه اجتماعی، مایملک، تولد و یا وضعیت‌های دیگر، مورد تبعیض واقع می‌شوند که خود منجر به عواقب منفی مادام‌العمری می‌شود. کمیته «وضعیت دیگر» را طبق ماده ۲ کنوانسیون، وضعیت خیابانی یک کودک یا والدینش و سایر اعضای خانواده تفسیر می‌کند.

#

۱۴تبعیض سیستماتیک

#
  1. تبعیض ممکن است مستقیم یا غیر مستقیم باشد. تبعیض مستقیم شامل رویکردهای مبتنی بر سیاست‌های نامتوازن برای «مقابله با بی‌خانمانی» است که اقدامات سرکوبگرانه را برای جلوگیری از گدایی، ولگردی، آوارگی، فرار یا رفتارهایی برای بقا توجیه می‌کند، که می‌تواند شامل موارد زیر باشد: مجرم شناختن افراد بر اساس خلاف‌هایی که مربوط به وضعیت آن‌هاست، جمع‌آوری آن‌ها از خیابان‌ها، دستگیری، اِعمال خشونت‌های هدفمند، آزار و اذیت و اخاذی پلیس از آن‌ها. تبعیض مستقیم می‌تواند شامل موارد زیر باشد: امتناع پلیس از جدی گرفتن گزارش‌های کودکان در ارتباط با سرقت و یا خشونت؛ برخورد تبعیض آمیز در سیستم قضایی کودکان؛ امتناع از فعالیت مددکاران اجتماعی، معلمان یا متخصصان مراقبت ‌های بهداشتی کودکان در موقعیت‌های خیابانی؛ و آزار و اذیت، تحقیر توسط همسالان و معلمان در مدارس. تبعیض غیر مستقیم شامل سیاست‌ هایی است که منجر به محرومیت از خدمات اساسی مانند بهداشت و آموزش می‌شود، برای مثال با درخواست هزینه یا ارائه مدارک شناسایی. حتی اگر کودکان در موقعیت‌های خیابانی دسترسی به خدمات اساسی را داشته باشند، ممکن است آن‌ها در چنین سیستم‌هایی از دسترسی به این خدمات محروم باشند. به عنوان مثال، ممکن است کودکان بر اساس جنسیت، گرایش جنسی و هویت/ نمود جنسی، ناتوانی، نژاد، قومیت، وضعیت بومی، وضعیت مهاجرتی و سایر وضعیت‌های مربوط به اقلیت‌ها، به ویژه به عنوان گروه‌های اقلیت که معمولاً تعدادشان در میان کودکان در موقعیت‌های خیابانی بیشتر از سایر کودکان است، اشکال مختلف تبعیض‌های میان‌بخشی را تجربه کنند. کودکانی که مورد تبعیض واقع می‌شوند، بیشتر در معرض خشونت، سوء استفاده، استثمار، عفونت‌های آمیزشی از جمله اچ آی وی هستند و سلامت و رشد آنها بیشتر در معرض خطر قرار می‌گیرد. به دولت‌ها یادآوری می‌شود که تضمین حق عدم تبعیض، تنها یک تعهد منفعلانه برای ممنوعیت تمام اشکال تبعیض نیست بلکه برای اطمینان از مؤثر بودن فرصت‌های برابر برای همه کودکان، در جهت بهره مند شدن آن‌ها از حقوق مندرج در کنوانسیون، نیاز به اقدامات پیشگیرانه مناسب، دارد. این امر مستلزم اقدامات مثبت، با هدف اصلاح وضعیت واقعی نابرابری است. تبعیض سیستماتیک، به تغییراتی که در قوانین و سیاست‌ها صورت می‌گیرد واکنش نشان می‌دهد و بنابراین، باید آن‌ها را در این تغییرات درنظر گرفت. کودکان در موقعیت‌های خیابانی، تبعیض و نگرش‌های منفی از سوی مردم را به عنوان یک نگرانی خاص مطرح می‌کنند و خواستار افزایش آگاهی و اقدامات آموزشی برای مقابله با آنها شده‌اند.
#

از بین بردن تبعیض

#
  1. تبعیض باید به طور رسمی از بین برود، با حصول اطمینان از اینکه قانون اساسی، قوانین و سیاست‌های کشور در زمینه‌ی شرایط خیابانی تبعیض آمیز نیست و اساساً با بذل توجه کافی به کودکان در موقعیت‌های خیابانی به عنوان گروهی که از تبعیض‌های پی‌در پی رنج می‌برند و نیازمند اقدامات مثبت هستند. انجام اقدامات ویژه موقت که برای تسریع و دستیابی کودکان در موقعیت‌های خیابانی به برابری ضروری هستند را نباید جزو مصادیق تبعیض حساب کرد. دولت‌ها باید اطمینان حاصل کنند: کودکان در موقعیت‌های خیابانی در برابر قانون برابر هستند؛ هر نوع تبعیضی که بر مبنای وضعیت خیابانی باشد ممنوع است؛ تحریک به اِعمال تبعیض و آزار و اذیت مورد توجه قرارگرفته‌است؛ کودکان در موقعیت‌های خیابانی و خانواده‌هایشان به خودی خود از اموال خود محروم نیستند؛ و منع عبور و مرور آن‌ها موجه، متناسب و غیر تبعیض‌آمیز است. دولت‌ها همچنین باید متخصصان، بخش خصوصی و مردم را به تجارب و حقوق کودکان در موقعیت‌های خیابانی، با هدف مثبت تغییر نگرش آن‌ها حساس سازند. دولت‌ها باید از برنامه‌های خلاقانه هنری، فرهنگی و/ یا ورزشی که توسط خود کودکان در موقعیت‌های خیابانی، رهبری شده یا آنها در آن مشارکت کرده‌اند حمایت کند. این برنامه‌ها به تغییر نگرش نادرست افراد از این کودکان و شکستن موانع بین آن‌ها و متخصصان، جوامع، از جمله کودکان دیگر و نیز اجتماع بزرگتر، از طریق گفت‌گو و تعامل دوطرفه و ملموس کمک می‌کند. این ممکن است شامل مسابقات سیرک خیابانی، تئاتر، موسیقی، هنر و ورزش باشد. باید از طریق نشریات، رادیو و تلویزیون و رسانه‌های اجتماعی درانتشار و بالابردن حساسیت نسبت به کودکان در موقعیت‌های خیابانی و پیام‌ها و داستان‌هایی در جهت تغییر نگرش‌های منفی، با رویکرد مبتنی بر حقوق کودک، اقدامات لازم انجام شود. ترس عمومی از جرم‌های صورت‌گرفته توسط کودکان در موقعیت‌های خیابانی، اغلب توسط رسانه‌ها بزرگ نمایی شده و ناسازگار با واقعیت است. رسانه‌ها باید به طور فعال تشویق شوند تا از داده‌ ها و شواهد دقیق و متناسب با استانداردهای حفاظت از کودکان استفاده کنند تا عزت نفس، امنیت جسمانی و انسجام روانی آن‌ها حفظ شود.
#

ماده ۳ (۱) در مورد بهترین منافع کودک

#
  1. تعهدات مربوط به این حق، به عنوان بخشی از رویکرد مبتنی بر حقوق کودک، برای تضمین انسجام همه‌جانبه‌ی جسمی، روانی و اخلاقی کودکان در موقعیت‌های خیابانی و ارتقای شأن انسانی آن‌ها بسیار مهم هستند. این کودکان به ویژه آسیب‌پذیر شناخته شده‌اند. همانطور که کمیته پیشتر اعلام کرده است، بهترین منافع یک کودک در شرایط خاص آسیب‌پذیری، همانند تمامی کودکان در یک وضعیت آسیب‌پذیر نیست. مقامات و تصمیم گیرندگان باید انواع و درجه‌های آسیب‌پذیری هر یک از کودکان را در نظر بگیرند، چرا که هر کودک منحصر به فرد است و هر وضعیت باید بر اساس منحصر به فرد بودن کودک درنظر گرفته شود. در این زمینه، «آسیب‌پذیری» باید در رابطه با انعطاف‌پذیری و اعتماد به نفس تک تک کودکان در موقعیت‌های خیابانی مورد توجه قرار گیرد.
#

ماده ۶ در مورد حق زندگی، بقا و رشد

#

حق زندگی

#
  1. کودکان در موقعیت‌ های خیابانی در معرض خطر هستند، از جمله: قتل های خودسرانه توسط مأموران دولتی؛ قتل توسط بزرگسالان یا همتایان، از جمله قتل های پاراتیزانی و از طریق افراد و باندهای تبهکار که این کودکان را مورد هدف قرا رمی‌دهند، و زمانی که دولت از چنین جنایاتی جلوگیری نمی کند؛ قرار گرفتن در معرض شرایط بالقوه تهدید کننده زندگی، همراه با اشکال خطرناک کار کودکان، تصادفات رانندگی، سوء مصرف مواد مخدر، تجارت از طریق استثمار جنسی و رفتارهای غیر بهداشتی جنسی؛ و مرگ ناشی از عدم دسترسی به تغذیه مناسب، مراقبت‌های بهداشتی و پناهگاه. حق زندگی نباید به طور مضیق تفسیر شود. این حق افراد است که از هر اقدام و غفلتی که، به طور عمدی یا غیرعمد، موجب مرگ غیرطبیعی یا زودرس آنها می‌شود دور باشند، و از زندگی با کرامت خود لذت ببرند. در سال ۱۹۹۹، در ارتباط با شکنجه و قتل سه کودک و دو جوان در موقعیت‌های خیابانی توسط پلیس که در سال ۱۹۹۰ اتفاق افتاده بود، دادگاه آمریکایی حقوق بشر تصریح کرد که محروم کردن افراد از زندگی به صورت خودسر تنها محدود به قتل غیرقانونی نمی‌شود، بلکه محرومیت افراد از حق زندگی با کرامت را نیز شامل می‌شود. این مفهوم حق زندگی، نه تنها به حقوق مدنی و سیاسی بلکه به حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نیز تسری می‌یابد. نیاز به حفاظت از آسیب‌پذیرترین افراد - از جمله کودکان خیابانی - قطعا نیاز به تفسیر حق زندگی دارد که شامل حداقل شرایط برای زندگی با کرامت است.
#
  1. کمیته پیشتر تأکید کرده است که رشد افراد در شرایط فقر مطلق، بقای کودکان و سلامت آنها را تهدید کرده و کیفیت زندگی آنها را تضعیف می‌کند.۲۶
#

حق بقا و رشد

#
  1. کمیته امیدوار است که دولت‌ها «توسعه» را به عنوان یک مفهوم جامع تفسیر کنند که رشد جسمی، ذهنی، معنوی، اخلاقی، روحی و اجتماعی کودک را در بربگیرد. کودکان در موقعیت‌های خیابانی به فعالیت‌ها و رفتارهایی که بتوانند از میان آن‌ها برای بقا و رشد خود در فضاهای عمومی دست به انتخاب بزنند، دسترسی چندانی ندارند. تعهدات کشورها طبق ماده ۶، توجه دقیق به رفتارها و شیوه‌های زندگی کودکان را ایجاب می‌کند، حتی اگر آن‌ها با آنچه که جوامع محلی و جامعه بزرگتر به عنوان هنجارهای قابل قبول فرهنگی برای یک گروه سنی خاص تعیین کرده‌است، مطابقت نداشته باشند. برنامه ‌ها تنها زمانی می‌توانند مؤثر باشند که واقعیت کودکان در موقعیت‌های خیابانی را تصدیق کنند. مداخلات باید موجب حمایت از تک تک کودکان در موقعیت‌های خیابانی شود تا آن‌ها بتوانند به مطلوب‌ترین سطح رشد خود دست یابند، و مشارکت مثبت خود را در جامعه به حداکثر رسانند.
#

اطمینان از زندگی با عزت

#
  1. دولت‌ها متعهد هستند با جلوگیری از خشونت‌های حکومتی و جرم ندانستن رفتارهایی که برای بقا صورت گرفته و اعمالی که مربوط به وضعیت زندگی کودکان می‌شود، به کرامت کودکان در موقعیت‌های خیابانی و حق آن‌ها برای زندگی، بقا و رشد احترام گذارند؛ برای محافظت از کودکان در شرایط خیابان از آسیب ناشی از اشخاص ثالث اقدام کنند؛ و از طریق طراحی و اجرای استراتژی‌های بلند مدت جامع، بر اساس رویکرد مبتنی بر حقوق کودک، و به منظور تضمین رشد آن‌ها با حداکثر ظرفیت ممکن، حق آن‌ها را برای زندگی، بقا و رشد تأمین کنند. دولت‌ها باید بزرگسالان قابل اعتماد و حمایت‌کننده، مانند اعضای خانواده یا دولت یا مددکاران اجتماعی جامعه مدنی، روانشناسان، مددکاران خیابانی یا مربیان را حمایت کنند تا آن‌ها به کودکان در وضعیت‌های خیابانی کمک کنند. دولت‌ها باید اقدامات لازم برای مراسم تدفین و تضمین عزت و احترام کودکانی که در خیابان‌ها می‌میرند را انجام دهند.
#

۲۹ماده ۱۲ در مورد حق شنیده شدن

#
  1. کودکان در موقعیت‌ های خیابانی با موانع خاصی مواجه می‌شوند و کمیته، دولت‌ها را تشویق می‌کند تا بر این موانع غلبه کنند. دولت‌ها و سازمان‌های بین دولتی باید از سازمان‌های جامعه مدنی در زمینه فراهم کردن محیطی حمایتی و مناسب، برای کودکان در موقعیت‌های خیابانی حمایت کنند تا : صدای آن‌ها در پرونده‌های قضایی و اداری شنیده شود؛ ابتکارات خود را انجام دهند؛ و به طور کامل در مفهوم‌سازی برای سیاست‌ها و برنامه‌ها، طراحی، اجرا، هماهنگی، نظارت، بررسی و ارتباط، از جمله از طریق رسانه‌ ها، در سطح جامعه و سطح ملی شرکت کنند. مداخلات بیشتر، زمانی برای کودکان در موقعیت‌های خیابانی مفید واقع می‌شود که این کودکان، به جای اینکه صرفاً یک مشاهده‌گر باقی بمانند که دیگران برای آنها تصمیم گیری می‌کنند، خود در ارزیابی نیازها، طراحی راه حل‌ها، شکل دادن به استراتژی‌ها و انجام آنها، به طور فعال مشارکت ‌کنند. دولت‌ها باید هنگام ایجاد راهکارهای پیشگیری و پاسخگویی به نقطه‌نظرهای بزرگسالان مرتبط، مانند اعضای خانواده و اجتماع، متخصصین و وکلا، گوش فرا دهند. مداخلات باید از تک تک کودکان در موقعیت‌های خیابانی حمایت کند تا آن‌ها بتوانند حقوق خود را ارتقاء دهند و مهارت‌ها، انعطاف‌پذیری، مسئولیت‌ پذیری و شهروندی را با توجه به ظرفیت‌های در حال رشد خود توسعه دهند. دولت‌ها باید کودکان در موقعیت‌های خیابانی را حمایت و تشویق کنند تا آن‌هاسازمان‌ها و ابتکارات خودشان را هدایت کنند تا فضایی برای مشارکت و ظهور معنادار آن‌ها ایجاد شود. در موارد مناسب و زمانی که به درستی از این کودکان محافظت شود، آن‌ها می‌توانند با به اشتراک‌گذاشتن تجربیات خود، در جهت کاهش نگرش‌های منفی و تبعیض و جلوگیری از شرایطی که منجر به این می‌شود که کودکان به موقعیت‌های خیابانی روی آورند ،آگاهی رسانی کنند.
#

ماده ۴ در مورد اقدامات مناسب

#
  1. طبق ماده ۴، کشورهای عضو کلیه اقدامات قانونی، اداری و سایر اقدامات لازم را برای اجرای حقوق مندرج در کنوانسیون انجام خواهند داد. این موضوع در مورد هر کودک بدون تبعیض صورت می‌گیرد، و باید با توجه ویژه‌ به گروه‌های محروم باشد که به طور قطع شامل کودکان در موقعیت‌های خیابانی نیز خواهد شد. مهم‌ترین تعهد حداقلی که لازم است هر کشوری انجام دهد این است که از رعایت حداقل حقوق ضروری اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی اطمینان حاصل کند. دولت‌ها باید اطمینان حاصل کنند که این امر در مورد کودکان در موقعیت‌های خیابانی اعمال می‌شود. فقدان منابع موجود به تنهایی توجیه معتبری نیست که دولت‌ها به مهم‌ترین تعهد خود نپردازند. همانطور که کمیته پیشتر اعلام کرده است، تعهدات مهم فوری و حداقلی که حقوق کودکان آن‌ها را ایجاب می‌کند، نباید از طریق مقررات عقب‌مانده پیشین، حتی در زمان بحران اقتصادی، به خطر بیفتد. دولت‌ها باید اطمینان حاصل کنند که کودکان در موقعیت‌های خیابانی تحت تأثیر اقدامات واپس‌گرایانه در شرایط بحران اقتصادی قرار نگیرند.
#

ماده ۵ در مورد هدایت و هدایت سازگار با ظرفیت‌های در حال توسعه

#
  1. برای تقویت پیشگیری، دولت‌ها باید ظرفیت والدین، اعضای دورتر خانواده، سرپرستان قانونی و اعضای جامعه را برای هدایت مناسب و راهنمایی کودکان افزایش داده، و به آنها کمک کنند تا با توجه به سن و بلوغ کودک، دیدگاه‌های او را مورد توجه قرار دهند؛ یک محیط امن و محافظت شده را که کودک بتواند در آن رشد کند، در نظر بگیرند؛ و با ارائه راهنمانی و مسیر درست، کودک را به عنوان صاحب فعال حقوق که همزمان با رشد خود به طور فزاینده‌ای قادر به استفاده از این حقوق است به رسمیت بشناسند. کمیته در حال حاضر اصول ظرفیت‌های در حال رشد کودک را توسعه داده است: هرچه کودک بیشتر بداند، تجربیاتش بیشتر شود و بیشتر بفهمد‌، والدین یا سرپرستان قانونی باید جهت و هدایت را بیشتر به سمت یادآوری‌ها و مشاوره‌ها سوق دهند، که بعدها به تبادل نظر در پایه‌ای برابر منجر شود. کودکان در موقعیت‌های خیابانی به ویژه، به جهت و راهنمایی‌های حساس نیاز دارند که به تجربه زندگی آنها احترام گذارد. اکثریت کودکان در موقعیت‌های خیابانی ارتباط با خانواده‌ها را برقرار می‌کنند و شواهد روز افزونی در مورد راه‌های مؤثر تقویت ارتباطات خانوادگی وجود دارد. اگر کودکان در موقعیت‌های خیابانی، ارتباطات کم یا مثبتی با والدین، اعضای دورتر خانواده یا سرپرستان قانونی نداشته باشند، نقش اعضای جامعه، همانطور که در ماده ۵ اشاره شده، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و این امر شامل حمایت بزرگسالان قابل اعتماد در ارتباط با سازمان‌های جامعه مدنی نیز می‌شود.
#

ب. حقوق و آزادی‌های مدنی

#

ماده ۱۵ در مورد حق آزادی انجمن‌ها و تجمعات صلح‌آمیز

#

نگاه کلی

#
  1. واقعیت‌های زندگی کودکان در موقعیت‌های خیابانی، با تعاریف و مفاهیم سنتی از کودکی سازگاری ندارد. آنها نسبت به سایر کودکان رابطه منحصر به فردی با فضاهای عمومی دارند. محدودیت‌های دولتی در ارتباط با فضاهای عمومی مندرج در ماده ۱۵، ممکن است تأثیر زیادی بر کودکان در موقعیت‌های خیابانی داشته باشد. دولت‌ها باید اطمینان حاصل کنند که دسترسی این کودکان به فضای سیاسی و عمومی، که از طریق آن بتوانند انجمن دایر کرده یا به صورت صلج‌آمیز تجمع کنند، نباید با روش‌های تبعیض‌آمیز مختل شود.
#

فضای مدنی و سیاسی

#
  1. انجمن‌ها و تجمعات صلح‌آمیز برای کودکان در موقعیت‌های خیابانی در راستای ادعای حقوق خود، از جمله از طریق اتحادیه‌ های کارگری کودکان و انجمن‌های هدایت‌شده توسط کودکان ضروری است. با این حال، کمیته به طور منظم در مشاهدات نهایی خود، در مورد عدم وجود فضای سیاسی که به کودکان اجازه ابراز نظراتشان را بدهد، ابراز نگرانی کرده ‌است. این امر، به ویژه به کودکان در موقعیت‌های خیابانی مربوط می‌شود که اغلب از ارتباط با یک بزرگسال قابل اطمینان که بتواند یک سازمان را به صورت قانونی به ثبت برساند محروم هستند. کودکان در موقعیت‌های خیابانی ممکن است حمایت‌های لازم برای تکمیل پرونده‌ها و دسترسی به اطلاعات برای اقدام در جهت ایجاد انجمن‌ها و تجمعات صلح‌آمیز را نداشته باشند. به کودکان در موقعیت‌های خیابانی ممکن است برای افزایش تعداد افراد در اعتراضات و یا تجمعات پول پرداخت شود. آنها ممکن است نسبت به چنین سوء‌استفاده‌هایی آسیب‌پذیر باشند و از پیامدهای پیوستن به چنین رویدادهایی بی اطلاع باشند و خود این امر، مشکلات پیچیده‌ای را در مورد نیاز به ایجاد تعادل بین حفاظت از این کودکان و حقوق مربوط به مشارکت آن‌ها مطرح می‌کند. با این حال، همانطور که کمیته در دیدگاه‌های نهایی خود بیان می‌کند، این نباید به عنوان بهانه‌ای برای محدود کردن حق آن‌ها برای تشکیل انجمن و تجمع صلح‌آمیز باشد. ماده ۱۵ از دولت‌ها می‌خواهد کودکان در موقعیت‌های خیابانی را توانمند سازند تا آن‌ها بتوانند از حقوق مربوط به مشارکت خود بهره ببرند و هر گونه سوءاستفاده یا فریب از سوی بزرگسالان را خنثی کنند.
#

فضاهای عمومی

#
  1. علاوه بر انجمن‌ها و تجمعات صلح‌آمیز در زمینه حقوق مدنی و سیاسی، کمیته بر اهمیت احترام به انتخاب کودکان در موقعیت‌های خیابانی تأکید می‌کند تا آن‌ها بتوانند با هم در فضاهای عمومی، بدون تهدید به اختلال در نظم عمومی، گرد هم آیند و از حقوق مربوط به بقا و رشد خود (ماده ۶)، استراحت، بازی و تفریح (ماده ۳۱)، در جهت ایجاد شبکه‌ها و سازماندهی زندگی اجتماعی خود، به عنوان یکی از ویژگی‌های کلیدی زندگیشان بهره‌ی کافی ببرند. این گردهم‌‌آیی‌ها برای کودکان در موقعیت‌های خیابانی، بخشی از زندگی آن‌هاست که همیشه نمی تواند به فعالیت‌های مجزایی مانند خوردن، خوابیدن یا تفریح ​​محدود شود. برای کودکانی که در موقعیت‌های خیابانی نیستند، همزیستی مشارکتی با دیگران عمدتاً در محیط‌ هایی مانند خانواده یا مدرسه اتفاق می‌افتد ولی برای کودکان در موقعیت‌های خیابانی، این امر در فضاهای عمومی روی می‌دهد. این کودکان به یک فضای امن نیاز دارند که در آن بتوانند از حق ارتباطی خود بهره ببرند که در اینجا، در راستای سایر حقوق حمایت شده طبق کنوانسیون، «گذراندن زمان با دیگران در فضاهای عمومی» تعریف شده‌است. کمیته تحمل رو به کاهش کودکان در فضاهای عمومی را در رابطه با ماده ۳۱ بررسی کرده است. در این اظهار نظر عمومی، به نگرانی‌هایی در مورد کاهش تحمل نسبت به استفاده از فضاهای عمومی توسط کودکان، به دلایلی غیر از مواردی که در ماده‌ی ۳۱ آمده‌است، اشاره شده‌است.
#

محدودیت‌های مربوط به ماده ۱۵

#
  1. مطابق با ماده ۱۵ (۲)، اقدامات پلیسی و یا سایر اقدامات مربوط به نظم عمومی تنها در صورتی قابل قبول است که این اقدام بر اساس قانون انجام شود، ارزیابی‌ها فردی باشد و نه جمعی، مطابق با اصل تناسب و با حداقل دخالت‌های نفوذی صورت گیرد. چنین اقداماتی نباید به صورت گروهی یا جمعی اعمال شود. این بدان معنی است که آزار و اذیت، خشونت، جمع‌آوری و راندن این کودکان از خیابان، از جمله در موارد مربوط به رویدادهای مهم سیاسی، عمومی و ورزشی، یا سایر مداخلاتی که موجب محدودیت و یا مزاحمت در حقوق آنها در تشکیل انجمن و تجمعات صلح‌آمیز می‌شوند، نقض ماده ۱۵ (۲) است. عدم به رسمیت شناختن اتحادیه‌ها و سازمان‌های کارگری کودکان که توسط خود کودکان در موقعیت‌های خیابانی هدایت و رهبری می‌شود، و/ یا نیاز به اخذ مجوز برای سازمان‌ها، که قاعدتاً کودکان خیابانی امکان دسترسی به آن را ندارند، تبعیض‌هایی را متوجه این کودکان می‌کند که با ماده‌ی ۱۵(۲) ناسازگار است.
#

اقدامات اجرایی

#
  1. دولت‌ها نباید با آزار و اذیت یا به زور، کودکان در موقعیت‌های خیابانی را از جایی که آن‌ها در آن‌جا انجمن خود را تشکیل داده یا به صورت مسالمت‌آمیز تجمع کرده‌اند خارج کنند. باید کسانی که این حق را نقض می‌کنند مورد تحریم واقع شوند. ضروری است که پلیس و نیروهای امنیتی برای برقراری نظم عمومی، با فراگیری آموزش‌های تخصصی که به حقوق کودکان درموقعیت‌های خیابانی نیز احترام می‌گذارد، مهارت‌های لازم را کسب کنند. قوانین محلی دولت باید بررسی شود تا از انطباق آن‌ها با ماده ۱۵ (۲) اطمینان حاصل شود. دولت‌ها باید از اقدامات مثبت مانند موارد زیر حمایت کنند: توانمند کردن کودکان در موقعیت‌های خیابانی از طریق آموزش حقوق کودک و توسعه مهارت‌های زندگی؛ بالابردن ظرفیت ذینفعان برای پذیرفتن نظرات این کودکان در تصمیم‌گیری‌ها که از طریق انجمن‌ها و تجمعات ‌آن‌ها مطرح می‌شود؛ و ترویج مشارکت این کودکان در تفریحات، اوقات فراغت، ورزش، فعالیت‌های هنری و فرهنگی همراه با سایر کودکان در جامعه. طبق ماده ۱۵، قوانین باید طوری تنظیم شوند که کودکان در موقعیت‌های خیابانی، برای تشکیل انجمن‌ها و تجمعات صلح‌آمیز خود نیازی به ثبت رسمی آن‌ها نداشته باشند.
#

ماده‌های ۷ در ثبت تولد و ۸ در مورد هویت

#
  1. عدم امکان اثبات هویت، بر حمایت از حقوق کودکان در موقعیت‌های خیابانی در رابطه با آموزش، بهداشت و دیگر خدمات اجتماعی، عدالت، ارث و احیای خانواده تأثیر منفی دارد. حداقل کاری که باید انجام شود این است که دولت‌ها اطمینان حاصل کنند که ثبت تولد رایگان، امکان‌پذیر، ساده و سریع در دسترس همه کودکان در تمام سنین قرار می‌گیرد. کودکان در موقعیت‌های خیابانی باید به صورت فعالانه برای کسب مدارک شناسایی قانونی حمایت شوند. به عنوان یک راه حل موقت، دولت‌ها و دولت‌های محلی باید راه حل‌های ابتکاری و انعطاف‌پذیری مانند ارائه کارت‌های هویت غیررسمی، در ارتباط با جامعه‌ی مدنی ابداع کنند تا کودکان عجالتاً بتوانند به خدمات اساسی و حفاظتی مربوط به سیستم قضایی دسترسی پیدا کنند. راه حل‌های نوآورانه باید برای غلبه بر چالش‌هایی که کودکان در موقعیت‌های خیابانی باآن‌ها مواجه می‌شوند ابداع شود، چرا که جابجایی این کودکان بسیار زیاد است و ابزار لازم برای نگه‌داشتن مدارک شناسایی خود بدون احتمال گم شدن، آسیب رسیدن، یا ربوده شدن آن‌ها را ندارند.
#

ماده‌های ۱۳ در مورد آزادی بیان و ۱۷ در مورد دسترسی به اطلاعات

#
  1. حق کودکان در موقعیت‌های خیابانی برای دسترسی، جستجو و انتقال اطلاعات در مورد حقوق آنها بسیار مهم است، اگر قرار بر این باشد که این حقوق در عمل شناخته شده و تحقق یابند. آموزش‌های در دسترس حقوق موقعیت‌محور، کمک می‌کند که موانع سر راه مشارکت کودکان رفع شده و صدای آنها شنیده شود. کودکان در موقعیت‌های خیابانی نیاز دارند که از طریق شبکه‌‌های قابل دسترس و مناسب به اطلاعات دقیق، با کیفیت و دوستدار کودک دسترسی پیدا کنند، اطلاعاتی که مربوط می‌شود به: (الف) نقش و پاسخگویی دولت و سازوکار شکایات برای جبران خسارت‌های مربوط به نقض حقوق بشر؛ (ب) حفاظت کودکان در برابر خشونت؛ (ج) سلامت جنسی و باروری، از جمله برنامه‌ریزی‌های خانواده و پیشگیری از بیماری های آمیزشی؛ (د) شیوه‌های زندگی سالم، از جمله فعالیت بدنی؛ (ه) رفتارهای اجتماعی و جنسی سالم و احترام‌آمیز؛ (ز) پیشگیری از حوادث؛ و (ح) اثرات منفی سوء استفاده از الکل، تنباکو، مواد مخدر و سایر مواد مضر.
#

ماده ۱۶ درمورد حریم خصوصی، حرمت و حیثیت

#
  1. با توجه به اینکه کودکان در موقعیت‌های خیابانی مجبورند فعالیت‌هایی را در فضاهای عمومی انجام دهند ممکن است آن‌ها حریم خصوصی را به صورت محدود تجربه کنند. تبعیض بر اساس شرایط خیابانی خود آنها یا والدین یا اعضای خانواده آنها موجب آسیب‌پذیر شدن آنها نسبت به نقض موارد مندرج در ماده ۱۶ می‌شود. کمیته تخلیه اجباری را نقض ماده ۱۶ کنوانسیون می‌داند و کمیته حقوق بشر در گذشته این مورد را موضوع نقض ماده ۱۷ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی دانسته ‌است. توصیه‌های بند ۲۷ برای مقابله با نگرش‌‌های منفی و بند ۶۰ در ارتباط با رفتار غیرتبعیض‌آمیز و توأم با احترام پلیس، در مورد حرمت و حیثیت این کودکان راهنمایی‌هایی را ارائه می‌دهد.
#

ج. محیط خانواده و مراقبت جایگزین

#

ماده ۲۰ در مورد حق حمایت و حمایت ویژه در ارتباط با کودکان محروم از محیط خانواده

#

انواع مراقبت

#
  1. برای آن دسته از کودکان در موقعیت‌های خیابانی که مراقبان اولیه یا با واسطه ندارند، دولت مراقبت‌کننده اصلی است و طبق ماده ۲۰ موظف است که مراقبت‌های جایگزین را برای کودکانی که به طور موقت یا دائمی محروم از محیط خانواده هستند تضمین کند. مراقبت‌ها شامل موارد زیر است: حمایت عملی و اخلاقی کودکان در خیابان‌ها، حمایت از طرف بزرگسالان مددکار خیابانی یا همتایان قابل اعتماد، بدون مجبور کردن کودکان برای ترک ارتباطات خیابانی خود و/ یا انتقال به مکان‌های جایگزین؛ مراکز مراقبتی متعلق به جامعه کودک و اجتماع بزرگتر؛ پناهگاه‌های شبانه؛ مراکز مراقبت روزانه؛ خانه‌های مراقبت موقت؛ مراکز نگهداری از کودکان؛ احیای خانواده؛ و گزینه‌های مراقبت مستقل یا مراقبت‌ طولانی مدت که شامل فرزندخواندگی ‌شده ولی به آن محدود نمی‌شود. محرومیت از آزادی، به عنوان مثال، بازداشت در سلول یا مراکز بسته، هرگز حفاظت محسوب نمی‌شود.
#

اِعمال رویکرد مبتنی بر حقوق کودک

#
  1. مداخلاتی که هنگام اجرای فرآیند خارج کردن کودکان از خیابان‌ها و انتقال آن‌ها به مراکز نگهداری جایگزین هیچ احترامی برای آن‌ها به عنوان عاملان فعال قائل نیست، مشکلی را حل نمی‌کند. زمانی که کودکان بتوانند فرار کنند یا زمانی که تعین مکان برای آن‌ها به شکست‌ می‌انجامد، دوباره به خیابان‌ها باز می‌گردند. تعیین مکان هنگامی به شکست می‌انجامد که کودکان در موقعیت‌های خیابانی به مکان‌های نا‌آشنا فرستاده شده یا به خویشاوندان دور سپرده می‌شوند. با به کارگیری رویکرد مبتنی بر حقوق کودک، در ارتباط با توسعه و تأمین گزینه‌های جایگزین، کشورها اطمینان حاصل خواهند کرد که کودکان مجبور نیستند برای بقا و رشد خود به خیابان‌ها متکی باشند و نیز اینکه تعیین مکان برای ‌آن‌ها برخلاف رضایت آن‌ها صورت نخواهد گرفت. دولت‌ها باید از طریق قوانین، مقررات و دستورالعمل‌های مربوط به سیاست‌ها اطمینان حاصل کنند که دیدگاه‌های کودک در مورد تصمیمات مربوط به تعیین مکان، توسعه و بازبینی برنامه ‌های مراقبتی و ملاقات با خانواده، از او پرسیده می‌شود و مورد توجه قرار می‌گیرد. کشورها باید به شاخص‌های بین‌المللی تعیین‌شده، که نهادینه‌سازی را محدود به عنوان آخرین راه حل می‌کند، احترام بگذارند، اطمینان حاصل کنند که کودکان به طور غیر ضروری در مراقبت‌ های جایگزین قرار نگیرند و این که در صورت فراهم کردن خدمات جایگزین، تحت شرایط مناسب، به حقوق و بهترین منافع کودک اهمیت داده ‌شده‌است. دولت‌ها باید اطمینان حاصل کنند که پناهگاه ‌ها و تسهیلات دولت و جامعه مدنی امن و با کیفیت خوب باشد. هنگامی که اینگونه تعیین شده‌است که کودکان با اعضای خانواده خود بمانند، این کار با مشورت با کودکان در موقعیت‌های خیابانی، و مطابق با بهترین منافع کودک باشد و آماده سازی دقیق و پیگیری‌های پس از آن از هر دو طرف صورت گیرد. معمولاً لازم است بین وضعیت خیابانی و استقرار طولانی مدت، دوره‌ ای طی شود، طول این دوره براساس بررسی مورد به مورد هر کودک تعیین می‌شود. استفاده از سلول‌های پلیس یا سایر سلول‌هایی که برای بازداشت افراد به کار می‌روند برای مستقرکردن کودکان به دلیل نبود امکانات مراقبتی جایگزین قابل قبول نیست.
#

ماده ۹ در مورد جدایی از والدین

#
  1. بسیاری از کودکان در موقعیت‌های خیابانی، چه در خیابان‌ و یا خارج از آن با خانواده‌های خود زندگی می‌کنند و/ یا ارتباطات با آن‌ها را حفظ می‌کنند، و باید برای حمایت از این ارتباط‌ها حمایت شوند. دولت‌ها نباید صرفاً بر مبنای وضعیت زندگی یا کاری خیابانی خانواده‌های کودکان، آن‌ها را از خانواده‌های خود جدا کنند. به همین ترتیب، دولت‌ها نباید نوزادان و کودکانی که از کودکان در موقعیت‌های خیابانی متولد می‌شوند را از آن‌ها جدا کنند. فقر مالی و مادی یا شرایطی که مستقیما و منحصراً به چنین فقری تعلق دارد، هرگز نباید تنها توجیه برای حذف یک کودک از مراقبت توسط والدین او باشد، بلکه باید آن را نشانه‌ی نیاز به حمایتِ مناسب از خانواده در نظر گرفت. برای جلوگیری از جدایی طولانی مدت، دولت‌ها می‌توانند از گزینه‌های مراقبت موقت که به حقوق کودکان احترام می‌گذارد برای کودکانی که به عنوان مثال، پدر و مادرشان برای دوره ‌های خاصی در سال برای اشتغال فصلی مهاجرت می‌کنند، حمایت کنند.
#

ماده‌های ۳ (۳) در مورد استانداردهای مؤسسات مراقبت و حفاظت، خدمات و تسهیلات، و ۲۵ در مورد بررسی دوره‌ای از مکان استقرار

#
  1. ایجاد، نگهداری و نظارت بر کیفیت خدمات دولتی و غیر دولتی، برای جلوگیری از شرایطی که سرانجام کودکان را به موقعیت‌های خیابانی می‌کشاند، که به دلیل شکست در تأمین حقوق حمایتی و مراقبتی کودکان رخ می‌دهد، و همچنین برای بهره مندی خود کودکان در موقعیت‌های خیابانی حائز اهمیت هستند. دولت‌ها باید خدمات با کیفیت و مبتنی بر حقوق را تامین کنند و از سازمان‌های جامعه مدنی برای انجام همین کار حمایت کنند. نهادهای غیردولتی، خدمات و امکانات کودکان در موقعیت‌های خیابانی باید توسط دولت حمایت و منابع آن تأمین شود، به تأیید برسد، تنظیم و نظارت شود. پرسنل درگیر در چنین خدماتی باید مطابق با پاراگراف ۱۸ آموزش ببینند.
#

ماده ۱۸ در خصوص مسئولیت والدین

#
  1. حمایت از والدین و سرپرستان قانونی برای جلوگیری از ایجاد شرایطی که سرانجام کودکان را به موقعیت‌های خیابانی می‌کشاند و تقویت برنامه‌های احیای خانواده برای کودکانی که در حال حاضر در موقعیت‌های خیابانی هستند ضروریست. دولت‌ها موظف هستند به والدین و سرپرستان قانونی این کودکان در کمک به انجام مسئولیت‌های تربیتی فرزندان خود، خدمات مناسب ارائه کنند و از توسعه نهادها، امکانات و خدمات برای مراقبت از کودکان اطمینان حاصل کنند. دولت‌ها باید برای از بین بردن نیروهای ساختاری که بر خانواده‌های ضعیف فشار مضاعف وارد می‌کند، اقدامات لازم را انجام دهند. مسائل کلیدی که باید مورد توجه قرار گیرند عبارتند از: بهبود روابط اجتماعی مبتنی بر حقوق شهروندی در محله ‌های فقیرنشین؛ ایجاد شبکه‌های جامع اقتصادی و اجتماعی؛ ارائه مراکز مراقبت روزانه و مقرون به صرفه و سایر خدمات تخصصی؛ و بهبود دسترسی به مسکن مناسب و درآمد برای خانواده‌ها. خانواده‌های آسیب پذیر علاوه بر رویکردهای ساختاری و سیاستی، نیاز به راه‌حل‌های مورد به مورد دارند که توسط متخصصان آموزش دیده تدارک دیده شود. دولت‌ها باید بر اساس رویکرد مبتنی بر حقوق کودک، روی برنامه‌های حمایت از خانواده، که تضمین کند انتقال بین‌نسلی شرایطی که سرانجام کودکان را به موقعیت‌های خیابانی می‌رساند، متوقف شده‌است، سرمایه‌گذاری و آن‌ها را تقویت کنند. دولت‌ها باید اقدامات لازم را برای ارائه آموزش جامع در مورد حقوق کودک و تربیت مثبت کودک، با اولویت دادن به خانواده‌هایی که در معرض رسیدن به موقعیت‌های خیابانی هستند و به شیوه‌ای که منجر به بدنامی آن‌ها نشود، برای همه والدین و مراقبان انجام دهند. این آموزش باید شامل حقوق کودک، از جمله چگونگی گوش دادن به نظرات کودکان و گنجاندن دیدگاه‌های آنها در تصمیم گیری؛ تربیت مثبت کودک، از جمله مهارت‌های انضباطی مثبت، حل اختلافات به صورت غیرخشونت‌آمیز و تربیت همراه با دلبستگی؛ و رشد اوایل دوران کودکی باشد. همچنین به پاراگراف ۳۵ و ۴۹ مراجعه کنید.
#

د. استاندارد مناسب زندگی

#

ماده ۲۷ در مورد حق یک استاندارد مناسب زندگی

#

حمایت از والدین، مراقبین و کودکان

#
  1. طبق ماده ۲۷ (۳)، دولت‌ها باید اطمینان حاصل کنند که تمام کودکان یک زندگی مناسب برای رشد جسمی، روحی، معنوی و اخلاقی خود دارند که مانع از این می‌شود که سرانجامشان به زندگی در موقعیت‌های خیابانی بکشد و نیز این که حقوق کودکانی که در حال حاضر در موقعیت‌های خیابانی هستند تأمین می‌شود. دولت‌ها باید اقدامات لازم را برای کمک به والدین و دیگر مسئولان کودک، برای اجرای این قانون انجام دهند و در صورت نیاز به کمک‌های مادی و برنامه‌های حمایتی، به ویژه در مورد تغذیه، لباس و مسکن این نیازها را فراهم کنند. این دستورات جایی برای آزادی عمل به صلاحدید خود دولت‌ها باقی نمی‌گذارد. اجرای موارد فوق، مطابق با شرایط ملی و با توجه به امکانات کشورهای عضو، باید در رابطه با ماده ۴ تفسیر شود، یعنی حداکثر منابع موجودِ کشورهای عضو و در صورت لزوم در چارچوب همکاری‌های بین‌المللی، با توجه خاص به تعهدات دولت‌ها برای برآورده ساختن حداقلِ مهم‌ترین نیازها در جهت تأمین حقوق اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی. مهم‌ترین اولویت، به لحاظ کمک‌های مادی برای کودکان در موقعیت‌های خیابانی، نیاز به مسکن، غذا و دسترسی به مراقب‌های بهداشتی و آموزش است که باید از طریق کمک‌های دولت به والدین و سرپرستان، به ویژه از طریق مسکن یارانه‌ای و روش‌های در‌آمدزایی صورت گیرد. تفسیر ماده ۲۷ (۳) فقط محدود به اقدامات مربوط به کمک به والدین و دیگر مسئولان کودک نیست. تعهد به ارائه کمک‌های مادی و برنامه‌های حمایتیِ در صورت نیاز، باید به مفهموم کمک مستقیم به کودکان باشد و اینگونه تفسیر شود. این امر مخصوصا برای کودکان در موقعیت‌های خیابانی که ارتباطات خانوادگی نداشته و یا مورد سوء‌استفاده خانواده‌های خود قرار گرفته‌اند مصداق دارد. کمک مستقیم به کودکان در قالب خدمات، ممکن است توسط دولت یا از طریق حمایت دولت از سازمان‌های جامعه مدنی ارائه شود. برای خانواده‌ های تک والدی و یاخانواده‌هایی که همراه با فرزندانِ از رابطه‌های قبلی خود زندگی می‌کنند، اقدامات دولت‌ها برای حفظ مراقبت از کودک به ویژه مهم است (نگاه کنید به ماده ۲۷ (۴)).
#

مسکن مناسب

#
  1. حق مسکن جزء مهمی از ماده ۲۷ است که مخصوصا برای کودکان در موقعیت‌های خیابانی مصداق دارد. کمیته حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، حق زیستن در مکانی با امنیت، صلح و منزلت۴۵، را به طور مبسوط تفسیر کرده‌است که مفهوم «کفایت» را در ارتباط با مسکن، با توجه به موارد زیر به خوبی توضیح داده است: امکان تصرف مکان، همراه با امنیت قانونی وجود داشته باشد؛: خدمات، امکانات مادی، تسهیلات و زیرساخت‌های لازم را داشته باشد؛ برای افراد مقرون به صرفه باشد ؛ قابل سکونت باشد ؛ دسترسی به آن امکان‌‌پذیر باشد؛ موقعیت مکانی مناسب و به لحاظ فرهنگی کفایت داشته باشد.۴۶ کودکان از جمله افرادی هستند که بی‌نهایت از تخیله‌ی‌ اجباری رنج می‌برند.۴۷ تخلیه‌ی اجباری، از جمله تخریب مسکنِ غیررسمی و غیر قانونی، می‌تواند زندگی را برای کودکان خطرناک تر کرده و آنها را به خوابیدن در خیابان‌ها مجبور کند که همین امر به نقض بیشتر حقوق آن‌ها منجر می‌شود. موضوع اصلی مشاوره با کودکان در موقعیت‌های خیابانی، کافی نبودن و نامناسب بودن برخی از پناهگاه‌های دولتی و سطح بالای خشونت و ناامنی در آنهاست، به طوری که کودکان ترجیح می‌دهند در خیابان‌ها باشند.
#

اقدامات اجرا

#
  1. دولت‌ها باید اقدامات لازم را برای رفع علل ساختاری فقر و نابرابری درآمد، درجهت کاهش فشار و تقویت خانواده‌های آسیب‌دیده انجام دهند تا اینگونه بتوانند حمایت‌های بیشتری را متوجه کودکان کنند و وضعیتی را که سر و کار کودکان را به خیابان‌ها می‌کشاند کاهش دهند. چنین اقداماتی عبارتند از: معرفی سیاست‌های مالیاتی و هزینه‌ای که باعث کاهش نابرابری‌های اقتصادی می‌شود؛ گسترش اشتغال زایی منصفانه و فرصت‌های دیگر برای تولید درآمد؛ معرفی سیاست‌های طرفدار فقرا برای توسعه روستایی و شهری؛ از بین بردن فساد؛ معرفی سیاست‌ها و بودجه‌های اختصاصی برای کودکان؛ تقویت برنامه‌ های کاهش فقر کودکان با تنظیم برنامه‌هایی در مناطقی که سطح مهاجرت در آن‌ها بالاست؛ و ارائه خدمات کافی و حمایت اجتماعی. مثال‌های خاص در این موارد، برنامه‌هایی را شامل می‌شود که به سود کودکان، در کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی، و برنامه‌های انتقال پول نقد در کشورهای آمریکای لاتین و به طور گسترده‌ در کشورهای آسیایی و آفریقایی به کار رفته‌است. دولت‌ها باید تلاش کنند تا چنین برنامه‌هایی، خانواده‌های حاشیه‌نشین که ممکن است حساب‌های بانکی نداشته باشند را در برگیرد. کمک‌های مادی باید در اختیار والدین و مراقبان و همچنین به طور مستقیم در اختیار کودکان در موقعیت‌های خیابانی قرار گیرد و چنین سازو کار‌ها و خدماتی باید بر اساس رویکرد مبتنی بر حقوق کودک طراحی و اجرا شود. در راستای مسکن، امنیت سکونت برای جلوگیری از ورود کودکان به موقعیت‌های خیابانی ضروری است. این شامل دسترسی به مسکن کافی و امن، با امکان دسترسی به آب آشامیدنیِ سالم، بهداشت و امکانات بهداشتی می‌شود. کودکان، از جمله افرادی که در خانه‌های غیررسمی و غیر قانونی زندگی می‌کنند، نباید قبل از ارائه جایگزین مناسب، به اجبار از محل سکونت فعلی خود تخیله شوند. دولت‌ها ملزم به ارائه مقررات مناسب برای کودکان مبتلا به بیماری هستند. ارزیابی تاثیر برنامه‌ها بر کودکان و حقوق بشر باید یک پیش شرط برای توسعه و پروژه ‌های زیربنایی باشد تا تأثیرات منفی جابه جایی را به حداقل برسانند.
#

ه. معلولیت و سلامت

#

ماده ۲۳ در مورد کودکان دارای معلولیت

#
  1. کودکان دارای معلولیت به دلایل مختلف، از جمله عوامل اقتصادی و اجتماعی، در موقعیت ‌های خیابانی قرار می‌گیرند و گاهی اوقات برای گدایی مورد سوء استفاده قرار می‌گیرند. دولت‌ها باید همه اقدامات لازم را برای جلوگیری از این استثمار انجام دهند و صراحتاً این عمل را جرم تلقی کرده و مجرم را به عدالت بسپارند.۴۸ کودکان در موقعیت‌های خیابانی ممکن است به دلیل تأثیر منفی جنبه‌های زندگی خیابانی، مانند خشونت، استثمار و سوء مصرف مواد، در معرض خطر ناتوانی در رشد باشند. معلولیت‌های فکری و روانی‌-اجتماعی می‌تواند کودکان، در موقعیت‌های خیابانی را به ویژه در معرض استثمار و سوء استفاده قرار دهد. دولت‌ها باید اقدامات حفاظتی خاصی را اتخاذ کند تا موانعی که کودکان معلول را از دسترسی به خدماتی مانند آموزش فراگیر، محروم می‌کند شناسایی کرده و آن‌ها را رفع کنند.
#

ماده‌های ۲۴ در مورد بهداشت۴۹ و ۳۳ در مورد مواد مخدر و سوء‌مصرف مواد

#
  1. محیط خیابان می‌تواند آسیب‌پذیری در مورد مسائل مربوط به سلامت جسمی و روحی را افزایش دهد.۵۰ چالش‌ها عبارتند از: میزان بالای سوء مصرف مواد، اچ آی وی ۵۱ و دیگر بیماری های آمیزشی، حاملگی، خشونت (از جمله خشونت همتایان)، افکار مربوط به خودکشی و خودکشی، خوددرمانی با داروهای غیرمجاز و قرار گرفتن در معرض بیماری‌های عفونی، آلودگی و حوادث رانندگی. کمیته نیاز به آموزش و خدمات بهداشتی، از جمله در مورد سلامت جنسی و باروری، با توجه به نیازهای ویژه کودکانِ در موقعیت‌های خیابانی را مورد تأکید قرار می‌دهد. چنین آموزش و خدماتی باید دوستانه و حمایتی، جامع، در دسترس، رایگان، محرمانه، بدون پیش‌دواری، غیر تبعیض آمیز، همراه با احترام به تصمیم مستقل خود کودکان و بدون نیاز به رضایت والدین باشد.۵۲ خدمات بهداشتی باید بدون در نظر گرفتن موقعیت جغرافیایی یا موقعیت اجتماعی در دسترس باشد. کودکان در موقعیت‌های خیابانی باید از طریق مراقبت‌های بهداشت عمومی و طرح‌های حفاظت اجتماعی، دسترسی رایگان به خدمات مراقبت‌های بهداشتی اولیه را داشته باشند. دولت‌ها باید در دسترس‌بودن خدمات پیشگیری، درمان و توانبخشی برای سوء مصرف مواد، از جمله خدمات کاهش تلفات، و درمان ضربه‌های عاطفی‌-روانی و خدمات بهداشتِ روان برای کودکانِ در موقعیت‌های خیابانی، را افزایش دهند. این خدمات باید توسط متخصصان آموزش‌دیده در مورد حقوق کودک و شرایط ویژه کودکان در موقعیت‌های خیابانی اداره شود. کشورها می‌توانند آموزش‌های همتا‌- محور حمایت شده را افزایش دهند، که به خصوص در مبارزه با سوء‌مصرف مواد، بیماری های آمیزشی و اچ‌آی‌وی بسیار مؤثر واقع می‌شود. لازم است برای حفاظت کودکانِ در موقعیت‌های خیابانی از ورود به تجارت مواد مخدر، توجه کافی مبذول شود.
#

و. آموزش، فعالیت‌های تفریحی و فرهنگی

#

ماده ۲۸ در مورد آموزش

#
  1. آموزش‌های در دسترس، رایگان، امن، مناسب و با کیفیت، برای جلوگیری از شرایطی که منجر به بروز پدیده‌ی کودکان در موقعیت‌های خیابانی می‌شود و اجرای حقوق کودکانی که در حال حاضر در موقعیت‌های خیابانی هستند، بسیار ضروریست. برای بسیاری از کودکان، آموزش، آخرین نقطه ارتباط آن‌ها با جوامع وسیع است. دولت‌ها باید تمهیدات لازم، از جمله حمایت از والدین، مراقبین و خانواده ‌ها را برای اطمینان از این که کودکان در موقعیت‌های خیابانی می‌توانند در مدرسه باقی بمانند و حقوق آنها برای آموزش با کیفیت کاملاً محافظت می‌شود، تدارک ببینند. آموزش گزینه‌های متعددی را در بر می‌گیرد، از جمله «فرصت دوم برای یادگیری»، کلاس‌های جبرانی، مدارس سیار، آموزش‌های حرفه‌ایِ مرتبط با نیازهای بازار کار و با حمایت‌های طولانی‌مدت برای درآمدزایی و راه‌های منتهی به آموزش رسمی از طریق مشارکت با جامعه مدنی. معلمان باید در مورد حقوق کودک و کودکان در موقعیت‌های خیابانی و روش‌های آموزش مشارکتی کودکانه تمرین کنند.
#

۵۳ماده ۲۹ در مورد اهداف آموزش

#
  1. اهداف آموزش برای کودکان در موقعیت‌های خیابانی باید مطابق با ماده ۲۹ باشد و شامل سواد آموزی، آموزش ریاضیات، سواد دیجیتالی، مهارت‌های زندگی، آموزش حقوق کودک، بردباری نسبت به تفاوت‌ها و آموزش شهروندی باشد. این آموزش‌ها برای تأمین حقوق مربوط به محافظت، رشد و مشارکت کودک از اهمیت حیاتی برخوردارند که از جمله به تقویت استقلال و توانمند کردن آن‌ها در جهت بروز واکنش‌های بهتر در موقعیت‌های خطرناک و نیز ممانعت از به وجود آمدن شرایطی که عاقبت کودکان را به موقعیت‌های خیابانی می‌رساند و تأمین حقوق آن کودکانی که در این وضعیت به سر می‌برند، کمک می‌کند. دولت‌ها باید اقدامات لازم، جهت فراهم آوردن ‌آموزشِ با کیفیتِ خوب و رایگانِ در ارتباط با حقوق کودک و مهارت‌های زندگی را به طور کلی برای همه کودکان، از طریق برنامه درسی مدرسه و از طریق آموزش غیررسمی و خیابانی، برای کودکانی که به مدرسه نمی‌روند تدارک ببیند.
#

ماده ۳۱ در مورد استراحت، بازی و اوقات فراغت

#
  1. کمیته حق استراحت، بازی، اوقات فراغت و مشارکت در فعالیت‌های هنری و فرهنگی را برجسته می‌کند. کودکان در موقعیت‌های خیابانی خلاقیت خود را به کار می‌گیرند تا در محیط غیررسمی خیابان‌ها فرصت‌ّهای‌ بازی کردن پیدا کنند.۵۴ دولت‌ها باید اطمینان حاصل کنند این کودکان با روش‌های تبعیض‌آمیز از فضای پارک‌ها و زمین‌های بازی، مثلاً به خاطر شاخص‌های لباسی۵۵ محروم نمی‌شوند و اقداماتی اتخاذ کنند که به افزایش خلاقیت آن‌ها و انجام فعالیت‌های ورزشی، از جمله از طریق تفریحات و امکانات ورزشی سیار کمک کند.
#

ز. خشونت علیه کودکان و اقدامات حفاظتی خاص

#

۵۶ماده‌های ۱۹ و ۳۹ در مورد رهایی از هر نوع خشونت

#
  1. خشونت در تمام اشکال آن، عاطفی، جسمی و جنسی، یکی از علل بنیاین و نیز پیامد پدیده‌ی کودکان در موقعیت‌های خیابانی است. تمام انواع خشونت‌ها بر زندگی کودکان درموقعیت‌های خیابانی به طور گسترده سایه‌ افکنده ‌است و کودکان نیز از آن به عنوان مهم‌ترین نگرانی خود نام برده‌اند. اقدامات خاص و فوری برای محافظت از کودکان در موقعیت‌های خیابانی باید انجام شود. در رابطه با توصیه‌ های اظهارنظر عمومی شماره ۱۳، چنین اقداماتی شامل: ممنوعیت تمام انواع خشونت، از جمله مجازات‌های بدنی؛ ساز و کارهایی برای برقراری ارتباط با کودکان آسیب پذیر در فرایند جدا شدن از خانواده و جامعه؛ ساز و کارهایی برای گزارش‌دهی در موارد اِعمال خشونت، تبعیض و سایر اشکال نقض حقوق بشر؛ و ساز و کارهایی برای پاسخگو کردن عاملان خشونت، چه خشونت دولتی یا غیر دولتی، صورت گرفته توسط افراد و یا گروهها می شود. ممکن است ساز و کارهایی نیز لازم باشد که به وضعیت افرادی رسیدگی کند که این کودکان در گزارش‌های خود از آن‌ها به عنوان تهدید برای سلامت و امنیت خود نام برده‌اند، از جمله برخی از اعضای نیروهای پلیس و کسانی که در جرائم سازمان یافته یا قاچاق مواد مخدر دست دارند.
#

مقالات ۳۴-۳۶ در مورد سوء استفاده جنسی، استثمار جنسی، قاچاق و سایر استثمار

#
  1. کودکان در موقعیت‌ های خیابانی نسبت به خشونت و استثمار جنسی به طور خاص آسیب‌پذیر هستند و پروتکل اختیاری کنوانسیون فروش کودکان، فحشاء کودکان و پورنوگرافی کودکان به ویژه برای آنها مناسب است. متخصصانی که در امر درک شرایط ویژه‌ی کودکان در موقعیت‌های خیابانی آموزش‌های لازم را دیده‌اند باید راه‌حل‌های مناسب جنسیت را تدارک ببینند. ممکن است کودکان به دلیل قاچاق برای استثمار جنسی سر و کارشان به زندگی خیابانی کشیده‌شده باشد و/یا ممکن است، زمانی که آن‌ها در خیابان‌ها به سر می‌برند، در معرض خطر افتادن به دام این نوع قاچاق و نیز قاچاق برای اعضای بدن یا اشکال استثماری دیگر، باشند.
#

ماده ۳۲ در مورد کار کودک

#
  1. کمیته از دولت‌ها می‌خواهد برای محافظت از کودکان در موقعیت‌های خیابانی، نسبت به استثمار اقتصادی و بدترین شکل کار کودکان، مقررات ماده ۳۲ (۲) کنوانسیون، و کنوانسیون حداقل سن کار، سازمان بین المللی کار، ۱۹۷۳ (شماره ۱۳۸) و کنوانسیون بدترین شکل‌های کار کودکان ۱۹۹۹ (شماره ۱۸۲) را اجرا کنند. اقدام علیه کار کودکان باید شامل اقدامات جامع، از جمله تأمین حمایت از کودکان به منظور توانمند کردن آن‌ها در گذار به سیستم آموزشی و تضمین استانداردهای مناسب زندگی برای آنها و خانواده هایشان باشد. چنین اقداماتی باید در همکاری با کودکان در موقعیت‌های خیابانی و سایر ذینفعان کلیدی باشد تا بهترین منافع کودکان تأمین شده، اطمینان حاصل شود که آنها هیچ تأثیر منفی ناخواسته بر زندگی یا رشد آن‌ها ندارد. جرم انگاشتن گدایی یا کسب و کارهای بدون مجوز، ممکن است سبب بروز رفتارهای وخیم‌تری برای زنده ماندن، از جمله تجارت از طریق استثمار جنسی شود. برنامه‌ریزی برای پس‌انداز کردن در جهت توسعه‌ مهارت‌های مربوط به دخل و خرج و در‌آمد مطمئن می‌تواند برای کودکان در موقعیت‌های خیابانی مفید باشد.
#

مواد ۳۷ و ۴۰ در مورد سیستم قضایی کودکان و نوجوانان

#
  1. احتمال دارد کودکان در موقعیت‌ های خیابانی مورد هدف برخی افراد قرار گیرند، مجرم شناخته شوند و کارشان به سیستم قضایی نوجوان یا بزرگسالان برسد و و احتمال کمی وجود دارد که بتوانند به جای حبس از سایر گزینه‌ها یا اقدامات ترمیمی بهره ببرند چرا که امکان پرداخت وثیقه یا ضمانت از طرف بزرگسالان مسئول برای آن‌ها وجود ندارد. رفتارهای ناشایست پلیس مانند آزار و اذیت (از جمله سرقت پول و اموال کودکان، جمع‌آوری یا یورش به آن‌ها، معمولاً با دستور مقامات مافوق و/ یا سیاستمداران)، فساد، اخاذی (برای پول یا رابطه‌ی جنسی) و خشونت فیزیکی، روانی یا جنسی، از جمله موارد متداول نقض حقوق است که دولت‌ها باید بی‌درنگ آن‌ها را جرم تلقی کند. این کمیته نگران کاربرد سیاست‌های «تحمل صفر» است که کودکان در موقعیت‌های خیابانی را مجرم تلقی می‌کند و در نتیجه باعث می‌شود که آن‌ها، به اجبار به مراکز نگهداری سپرده شوند. دولت‌ها باید از پلیس‌های محلی حمایت کنند، و بر حفاظت از کودکان در موقعیت‌های خیابانی و نه مجازات آن‌ها تأکید کرده، و یک سیستم پلیسی چند فرهنگی اتخاذ کنند. دولت‌ها باید، در راستای سیستمی که به جای عدالت تنبیهی کودکان و نوجوانان بر پایه عدالت ترمیمی شکل گرفته‌است، همه حقوق را برای همه کودکان، از جمله کسانی که در موقعیت‌های خیابانی هستند، تضمین کنند.۵۷
#

ماده ۳۸ در مورد درگیری مسلحانه

#
  1. پروتکل اختیاری کنوانسیون مربوط به دخالت کودکان در درگیری مسلحانه در این مبحث مصداق دارد چرا که کودکان در موقعیت‌های خیابانی در معرض خطر استخدام در نیروهای مسلح یا گروه‌های مسلح قرار می‌گیرند. منازعات ممکن است منجر به این شود که كودكان به موقعیت‌های خیابانی روی‌ آورند که به واسطه‌ی اختلال در شبکه‌های اجتماعی، جدایی از خانواده‌ها، دور افتادن از جوامع، و یا طرد شدن از طرف جوامع نسبت به کودکانی که از جنگ بازگشته‌اند، صورت می‌گیرد. در ارتباط با برنامه‌های مربوط به پیشگیری، آموزش حقوق کودک، از جمله آموزش صلح و تمهیداتی که مانع از استخدام این کودکان در گروه‌های مسلح می‌شود، باید کودکان در موقعیت‌های خیابانی را نیز در نظر داشته باشد. لازم است مداخلاتی که برای به حداقل‌رساندن تأثیر منازعات مسلحانه صورت می‌گیرد، فعالانه در پی کاهش جدایی کودکان از خانواده‌ها باشد و برنامه‌های ردیابی خانواده را در اولویت قرار دهد. برنامه‌های خلع سلاح، ترخیص و پیوستن مجدد به اجتماع که به کودکان مربوط می‌شود باید پدیده‌های مرتبط با خیابان را نیز به عنوان دلیل و پیامد درگیری کودکان در منازعات مسلحانه در نظر بگیرد.
#

ششم. انتشار و همکاری

#

انتشار

#
  1. کمیته توصیه می‌کند که دولت‌ها این اظهارنظر عمومی را درون دستگاه‌های دولتی، ساختارهای قانونی و اداری، به کودکان در موقعیت‌های خیابانی، والدین و مراقبین، سازمان‌های تخصصی، جوامع، بخش خصوصی و جامعه مدنی به صورت وسیع، منتشر نمایند. همه شبکه‌های انتشار، از جمله رسانه‌های چاپی، اینترنت، و وسایل ارتباطی خودِ کودکان، مثلاً از طریق داستان یا آموزش همتا، باید مورد استفاده قرار گیرد. لازمه‌ی چنین اقدامی این است که آن را به زبان‌های مربوطه، از جمله زبان نشانه‌ها، و زبان بریل و در قالب‌های آسان که برای کودکان با معلولیت و کودکان با سطح سواد کم، قابل فهم باشد ترجمه کنند. همچنین لازم است که نسخه‌‌ی متناسب با فرهنگ و نسخه‌ی دوستدار کودک این اظهارنظر عمومی، که در آن، به جای متن از تصاویر استفاده شده‌‌است، تهیه شود؛ کارگاه‌ها و سمینارها در مورد آن برگزار شود؛ و پشتیبانی‌های لازم در باره‌ی مباحث مربوط به سن و معلولیت که به واسطه‌ی آن‌ها مضامین و چگونگی بهتر اجراشدن قوانین به بحث گذاشته می‌شود، انجام گیرد؛ و در برنامه‌های آموزشی تمام متخصصانی که برای کودکانِ در موقعیت‌های خیابانی، یا با آن‌ها کار می‌کنند گنجانده شود.
#

همکاری بین‌المللی

#
  1. کمیته از دولت‌ها می‌خواهد که در روند جلوگیری از شرایطی که کودکان را به موقعیت‌های خیابانی می‌کشاند و حمایت از کودکانی که در حال حاضر در موقعیت‌های خیابانی هستند، تعهدات، مشارکت و همکاری‌های دو‌طرفه خود را با جامعه‌ی جهانی تقویت کنند. این روند شامل شناسایی و به اشتراک گذاشتن اقدامات حقوق‌محور که مؤثر بودن آن‌ها به اثبات رسیده‌است و نیز تحقیقات، سیاست‌ها، نظارت و ظرفیت‌سازی می‌شود. همکاری‌ها نیاز به دخالت دولت‌ها، دستگاه‌ها و آژانس‌های سازمان ملل متحد، سازمان‌های منطقه ای، سازمان‌های جامعه مدنی (از جمله سازمان‌های به رهبری کودکان و محافل علمی)، کودکان، بخش خصوصی و گروه‌های تخصصی دارد. کمیته این بازیگران را تشویق می‌کند که گفت و گو‌های سیاسی مداوم و سطح بالا در زمینه کیفیت و مداخلات مبتنی بر شواهد برای پیشگیری و پاسخگویی را تقویت کنند. این شامل گفت و گو در سطوح بین‌المللی، ملی، منطقه‌ای و محلی می‌شود. ممکن است این همکاری، حفاظت از کودکانی که از مرزها عبور می‌کنند را نیز شامل شود، کودکانی که به عنوان مهاجر، پناهنده، پناهجو و به عنوان قربانی/ بازمانده قاچاق‌ مرزی شناخته می‌شوند.
#

پی‌نوشت‌ها

#

١ تمام نقل قول ها ‌از مشاوره‌ها و نوشته‌هایی است که برای این اظهار نظر عمومی حاضر تهیه شده‌است. به عبارت دیگر، آنها از کودکان در بنگلادش (ارسال کتبی از داکا)؛ کودکان در آمریکای لاتین (مشاوره در مکزیک)؛ یک پسر ۱۵ ساله از برزیل؛ یک پسر و یک دختر ۱۸ ساله از هند؛ کودکان و نوجوانان از جمهوری دموکراتیک کنگو؛ کودکان و نوجوانان اروپا (مشاوره در بروکسل)؛ یک پسر ۱۶ ساله از پاکستان؛ یک پسر از بوروندی؛ و یک پسر ۱۸ ساله از برزیل اخذ شده اند.‌ ٢ اظهار نظر عمومی شماره ۱۳ (۲۰۱۱) درباره حق کودک برای آزادی از هر نوع خشونت، پاراگراف ۵۹، و شماره ۱۴ (۲۰۱۳) در مورد حق کودک برای اینکه بهترین منافع او در نظر گرفته شود. ٣در ارتباط با کودکانی که با خانواده‌های خود در موقعیت‌های خیابانی هستند، این اظهار نظر عمومی روی کودکان به عنوان صاحبان حقوق تمرکز کرده‌است. جایی که کودکان به تنهایی در موقعیت‌های خیابانی هستند، بهترین منافع مربوط به هر نسل از کودکان باید به عنوان مهم‌ترین اولویت در نظر گرفته شود. ٤ مراجعه شود به اظهارنظر عمومی شماره ۳ ( ۲۰۰۳ ) درباره‌ی آچ‌آی‌وی/ ایدز و حقوق کودکان، پاراگراف ۷. ٥ اظهار نظر مشترک شماره ۳۱ کمیته رفع تبعیض علیه زنان و اظهار نظر عمومی شماره ۱۸ کمیته حقوق کودک (۲۰۱۴) در مورد اقدامات مضر، پاراگراف های ۲۵-۲۸ را ببینید. ٦ همان.، پاراگراف های ۱۹-۲۴. ٧ ابزار آموزش حقوق کودک یونیسف: ریشه دادن حقوق کودک در آموزش های دوران خردسالی، دبستان و متوسطه (ژنو، ۲۰۱۴)، صفحه ۲۱، را ببینید. https://www.unicef.org/crc/files/UNICEF_CRE_Toolkit_FINAL_web_version170414.pdf، همچنین پاراگراف ۵۹ اظهار نظر عمومی شماره ۱۳ و رویکرد مبتنی بر حقوق بشر به توسعه همکاری را ببینید. http://hrbaportal.org/the-human-rights-based-approach-to-development-cooperation-towards-a-common-understanding-among-un-agencies ٨ پاراگراف ۸ اظهار نظر عمومی شماره ۱۶ (۲۰۱۳) در مورد تعهد دولت ها در خصوص تاثیر تجارت بر حقوق کودک را ببینید. ٩ پاراگراف های ۴۲-۴۴ اظهار نظر عمومی شماره ۵ (۲۰۰۳) در مورد اقدامات کلی اجرای کنوانسیون؛ پاراگراف ۳۲ اظهار نظر عمومی شماره ۷ (۲۰۰۵) در مورد اجرای حقوق کودک در دوران خردسالی، پاراگراف ۲۵ اظهار نظر عمومی شماره ۹ (۲۰۰۶) در مورد حقوق کودکان دارای معلولیت و پاراگراف ۲۵ اظهار نظر عمومی شماره ۱۶ را ببینید. ١٠ http://childrenandbusiness.org.، همچنین اظهار نظر عمومی شماره ۱۶ را ببینید. ١١ پاراگراف های ۲ و ۱۵ اظهار نظر عمومی شماره ۲ (۲۰۰۲) را در مورد نقش موسسات ملی مستقل حقوق بشر در ترویج و پیشبرد حقوق کودکان ببینید. ١٢ www.ohchr.org/EN/ProfessionalInterest/Pages/RemedyAndReparation.aspx ١٣ دفتر کمیسیارعالی حقوق بشر، «رویکرد مبتنی بر حقوق بشر به داده ها» را ببینید. www.ohchr.org/Documents/Issues/HRIndicators/GuidanceNoteonApproachtoData.pdf. ١٤ پاراگراف ۱۲ اظهار نظر عمومی شماره ۲۰ (۲۰۰۹) کمیته حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در مورد عدم تبعیض در حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را ببینید. ١٥ همان.، پاراگراف ۱۰. ١٦ پاراگراف ۱۲ اظهار نظر عمومی شماره ۴ (۲۰۰۳) در مورد سلامت نوجوانان و توسعه در زمینه کنوانسیون؛ و پارگراف های ۸-۹ اظهار نظر عمومی شماره ۱۰ (۲۰۰۷) در مورد حقوق کودکان در سیستم قضایی را ببینید. ١٧ اظهار نظر عمومی شماره ۱۱ (۲۰۰۹) در مورد کودکان بومی و حقوق آنها تحت کنوانسیون را ببینید. ١٨ پاراگراف ۶ اظهار نظر عمومی شماره ۴ و پاراگراف ۷ اظهار نظر عمومی شماره ۳ را ببینید. ١٩ پاراگراف ۴۱ اظهار نظر عمومی شماره ۱۴ را ببینید. ٢٠ پاراگراف ۸ اظهار نظر عمومی شماره ۲۰ کمیته حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را ببینید. ٢١ همان، پاراگراف ۷. ٢٢ پاراگراف های ۷۵-۷۶ اظهار نظر عمومی شماره ۱۴ را ببینید. ٢٣ پاراگراف ۲۱ اظهار نظر عمومی شماره ۴ را ببینید. ٢٤ کارهای مقدماتی کنوانسیون نشان دهنده آن است که حق حیات، نجات و توسعه تحت ماده ۶ مکمل هستند و نه منحصری و این ماده تعهدات مثبت ایجاد می کند (E/CN.4/1988/28). ٢٥ نظر مشترک، Villagrán Morales et al v. Guatemala، دادگاه آمریکایی حقوق بشر، ۱۹ نوامبر ۱۹۹۹. www.corteidh.or.cr/docs/casos/articulos/seriec_63_ing.pdf ٢٦ پاراگراف ۲۶ اظهار نظر عمومی شماره ۷ را ببینید. ٢٧ پاراگراف ۱۱ اظهار نظر عمومی شماره ۳ را ببینید. ٢٨ پاراگراف ۱۲ اظهار نظر عمومی شماره ۵ را ببینید. ٢٩ اظهار نظر عمومی شماره ۱۲ (۲۰۰۹) در مورد حق کودک به شنیده شدن. ٣٠ همان.، پاراگراف ۱۲۸. ٣١ پاراگراف ۸ اظهار نظر عمومی شماره ۵ را ببینید. ٣٢ پاراگراف ۱۰ اظهار نظر عمومی شماره ۳ (۱۹۹۰) در مورد ماهیت تعهدات کشورهای عضو. ٣٣ پاراگراف ۳۱ اظهار نظر عمومی شماره ۱۹ (۲۰۱۶) در مورد بودجه عمومی برای به رسمیت شناختن حقوق کودکان. ٣٤ پاراگراف ۸۴ اظهار نظر عمومی شماره ۱۲ (۲۰۰۹) در مورد حق کودک به شنیده شدن و پاراگراف ۴۴ اظهار نظر عمومی شماره ۱۴ را ببینید. ٣٥ پاراگراف ۲۱ اظهار نظر عمومی شماره ۱۷ (۲۰۱۳) در مورد حقوق کودک به استراحت، تفریح، بازی، فعالیت های تفریحی، زندگی فرهنگی و هنر را ببینید. ٣٦ همان.، پاراگراف ۳۷. ٣٧ پاراگراف ۱۸ اظهار نظر عمومی شماره ۶ (۲۰۰۵) در مورد رفتار با کودکان بدون همراه و جدا شده خارج از کشور خود را ببینید. در اصل در ارتباط با کودکان بدون همراه و جدا شده که مرزهای بین المللی را رد کرده بودند توسعه یافت، در اظهار نظر عمومی حاضر، کمیته این تفسیر را به همه کودکان در وضعیت خیابان تسری داد. ٣٨ پاراگراف ۴۴ اظهار نظر عمومی ۱۳ را ببینید. ٣٩ پاراگراف ۲۲، CCPR/CO/83/KEN و پاراگراف ۲۴، CCPR/C/BGR/CO/3 را ببینید. ٤٠ پاراگراف های ۳۳ و ۳۵ اظهار نظر عمومی شماره ۱۳ را ببینید. ٤١ پاراگراف ۵۴ اظهار نظر عمومی شماره ۱۲؛ پاراگراف ۴۰ اظهار نظر عمومی شماره ۶؛ پاراگراف ۳۶ (ب) اظهار نظر عمومی شماره ۷ را ببینید. ٤٢ پاراگراف ۳۵ اظهار نظر عمومی شماره ۳ را ببینید. ٤٣ راهنمای مراقبت جایگزین برای کودکان، قطعنامه ۱۴۲/۶۴ مجمع عمومی، ضمیمه. ٤٤ پاراگراف ۶۲ اظهار نظر عمومی شماره ۱۴ را ببینید. ٤٥ پاراگراف ۷ اظهار نظر عمومی شماره ۴ (۱۹۹۱) کمیته حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در مورد حق مسکن مناسب را ببینید. ٤٦ همان.، پاراگراف ۸. ٤٧ پاراگراف ۱۰ اظهار نظر عمومی شماره ۷ (۱۹۹۷) کمیته حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را در مورد تخلیه اجباری ببینید. ٤٨ پاراگراف ۷۶ اظهار نظر عمومی شماره ۹ را ببینید. ٤٩ اظهار نظر عمومی شماره ۱۵ (۲۰۱۳) در مورد حق کودک به بهره مندی از بالاترین استاندارد سلامت را ببینید. ٥٠ پاراگراف ۳۴ اظهار نظر عمومی شماره ۴. ٥١ پاراگراف ۳۰ اظهار نظر عمومی شماره ۳. ٥٢ همان.، پاراگراف های ۲۰-۲۱؛ پاراگراف های ۱۱ و ۲۶ اظهار نظر عمومی شماره ۴؛ و پارگراف های ۸ و ۲۸ اظهار نظر عمومی شماره ۱۵. ٥٣ اظهار نظر عمومی شماره ۱ (۲۰۰۱) در مورد اهداف آموزش. ٥٤ اظهار نظر عمومی شماره ۱۷. ٥٥ همان.، پاراگراف ۴۹. ٥٦ پاراگراف های ۱۹ و ۳۶-۳۷ اظهار نظر عمومی شماره ۳؛ پاراگراف های ۲ و ۲۳ شماره ۴ و شماره ۸ (۲۰۰۶) در مورد حق کودک برای حمایت در مقابل مجازات بدنی و سایر مجازات های خشن و تحقیر کنند؛ و شماره ۱۳. ٥٧ پاراگراف ۶۱ اظهار نظر عمومی شماره ۶۱؛ پاراگراف های ۶،۸-۹ و ۱۶ اظهار نظر عمومی شماره ۱۰ را ببینید.